Helix Carbon નામની એક પ્રાઈવેટ સ્ટાર્ટઅપે બ્લાસ્ટ ફર્નેસના ઉત્સર્જનને રિસાઇકલ કરવા માટે એક નવી ઇલેક્ટ્રોલિસિસ સિસ્ટમ વિકસાવી છે. આ ટેક્નોલોજી દ્વારા સ્ટીલ બનાવવામાં વપરાતા કોક (coke) ના વપરાશમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. જોકે, આ કંપની શેરબજારમાં લિસ્ટેડ નથી.
સ્ટીલ ઉદ્યોગમાં કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવા અને ઉત્પાદન ખર્ચમાં ઘટાડો કરવા માટે સતત પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે. Helix Carbon દ્વારા લાવવામાં આવેલી આ નવી ઇલેક્ટ્રોલિસિસ સિસ્ટમ બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાંથી નીકળતા કાર્બન ડાયોક્સાઈડને કાર્બન મોનોક્સાઈડમાં ફેરવે છે. આ ગેસને ફરીથી ફર્નેસમાં મોકલીને આયર્ન ઓરના રિડક્શન માટે જરૂરી કોકનો વિકલ્પ તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
સ્ટીલ ઉત્પાદકોને કેવી રીતે થશે ફાયદો?
કંપનીના દાવા મુજબ, જો કોકનો એક-તૃતિયાંશ ભાગ આ રીતે બદલવામાં આવે, તો પ્રતિ ટન આયર્ન દીઠ લગભગ $14 (અંદાજે ₹1,100 થી વધુ) ની બચત થઈ શકે છે. સ્ટીલ સેક્ટરમાં જ્યાં પ્રોફિટ માર્જિન ખૂબ જ પાતળું હોય છે, ત્યાં આ પ્રકારની કાર્યક્ષમતા ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી
મહત્વની વાત એ છે કે Helix Carbon એક પ્રાઈવેટ કંપની છે અને તે NSE કે BSE જેવા પબ્લિક સ્ટોક એક્સચેન્જ પર ટ્રેડ થતી નથી. તેથી, આ કંપનીના કોઈ શેર કે ફાઈનાન્શિયલ રિઝલ્ટ અત્યારે ઉપલબ્ધ નથી. આ ટેક્નોલોજી હજુ પણ તેના સંશોધન અને પાયલોટ તબક્કામાં છે.
ઉદ્યોગ સામેના પડકારો
ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં સ્ટીલ કંપનીઓ ગ્રીન હાઈડ્રોજન અને ઈલેક્ટ્રિક આર્ક ફર્નેસ જેવા વિકલ્પો વિચારી રહી છે. Helix Carbon જેવી નવી ટેક્નોલોજી માટે સૌથી મોટો પડકાર 'સ્કેલિંગ' છે. ઉદ્યોગના ગંભીર અને ઊંચા તાપમાનવાળા વાતાવરણમાં આ સિસ્ટમ કેટલી સફળતાપૂર્વક કામ કરશે તે જોવું રહ્યું.