બજેટની ફાળવણી ડિફેન્સ અને રેલવેને કેવી રીતે વેગ આપશે?
કેન્દ્રીય બજેટ 2025-26 માં સંરક્ષણ (Defence) ક્ષેત્ર માટે ₹6.21 લાખ કરોડની ફાળવણી કરવામાં આવી છે, જે ગયા વર્ષની સરખામણીમાં લગભગ 13.07% નો વધારો દર્શાવે છે. આમાં, સ્વદેશી ઉત્પાદન (Indigenous Procurement) માટે ₹1.63 લાખ કરોડના કેપિટલ એક્સપેન્ડિચર (Capex) ની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ નિર્ણય ખાસ કરીને આધુનિક સાધનો, બાંધકામ સામગ્રી અને હાઇ-મોબિલિટી વાહનોના ઉત્પાદકો માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે.
આ ક્ષેત્રમાં Hindustan Aeronautics Limited (HAL) જે હાલ લગભગ ₹3,000 ના સ્તરે ટ્રેડ થઈ રહી છે અને દૈનિક 12 લાખ શેરના વોલ્યુમ સાથે, તેમજ Bharat Dynamics Limited (BDL) જેનું માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન લગભગ ₹30,000 કરોડ અને P/E રેશિયો 48.00 છે, તેમને સીધો લાભ મળવાની સંભાવના છે. Solar Industries India Limited, જે ₹50,000 કરોડના માર્કેટ કેપ અને 68.30 ના P/E સાથે નોંધપાત્ર કંપની છે, તે પણ આ ડોમેસ્ટિક મેન્યુફેક્ચરિંગ ડ્રાઇવ હેઠળ ફાયદામાં રહી શકે છે.
બીજી તરફ, રેલવે ક્ષેત્ર માટે 2025-26 માં ₹2.55 લાખ કરોડનું નોંધપાત્ર કેપિટલ આઉટલે (Capital Outlay) ફાળવવામાં આવ્યું છે. જોકે, બજારના નિષ્ણાતો માને છે કે આ ક્ષેત્રનું ચિત્ર થોડું વધુ જટિલ છે. Elara Securities ના વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ હર્ષિત કાપડિયાના જણાવ્યા અનુસાર, વોલ્યુમ ગ્રોથ મુખ્યત્વે કોચ અને લોકમોટિવ જેવા ચોક્કસ સેગમેન્ટ્સમાં કેન્દ્રિત છે. કોચની ખરીદીમાં લગભગ 10% અને લોકમોટિવના વોલ્યુમમાં લગભગ 7% નો વધારો થવાની ધારણા છે.
આ પરિસ્થિતિમાં BEML Limited જેવી રોલિંગ સ્ટોક અને લોકમોટિવ સિસ્ટમ્સ સાથે સંકળાયેલી કંપનીઓ, જેમનું માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન ₹40,500 કરોડ અને P/E 55.20 છે, તેમને ફાયદો થઈ શકે છે. Siemens India, જે લગભગ ₹4,500 ના ભાવે 7 લાખ શેરના દૈનિક વોલ્યુમ સાથે ટ્રેડ થઈ રહી છે, તે પણ લોકમોટિવ સિસ્ટમ્સમાં તેની ભૂમિકાને કારણે પસંદગીની કંપની છે. જોકે, નવા ટ્રેકનું નિર્માણ અને ડબલિંગ જેવા બાંધકામ-કેન્દ્રિત સેગમેન્ટ્સમાં ખર્ચ વધવાને કારણે પ્રત્યક્ષ અમલીકરણ (Physical Execution) કરતાં મૂલ્યમાં વધારો વધુ જોવા મળી શકે છે.
સેક્ટર-વાઇડ વિશ્લેષણ અને ભવિષ્યની દિશા
ડિફેન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીનો ગ્રોથ સતત આધુનિકીકરણ કાર્યક્રમો અને ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્શન તરફના વ્યૂહાત્મક પરિવર્તન દ્વારા ટકાવી રાખવામાં આવી રહ્યો છે. HAL અને BDL જેવી જાહેર ક્ષેત્રની કંપનીઓએ મજબૂત ઓર્ડર બુક અને સરકારી સમર્થન સાથે સારું પ્રદર્શન દર્શાવ્યું છે. પ્રાઇવેટ સેક્ટરની Solar Industries India Limited જેવી કંપનીઓ પણ માઇનિંગ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની માંગનો લાભ લઈ રહી છે.
રેલવે ક્ષેત્રમાં, સરકારી પહેલ હાઇ-સ્પીડ રેલ અને નેટવર્ક આધુનિકીકરણ પર કેન્દ્રિત છે, જેમાં ઇલેક્ટ્રિફિકેશન પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. CG Power and Industrial Solutions Limited (Market Cap: ₹35,000 કરોડ, P/E: 58.50), ABB India Limited (Market Cap: ₹70,000 કરોડ, P/E: 82.00), અને HPL Electric & Power Limited (Market Cap: ₹12,000 કરોડ, P/E: 95.50) જેવી ઇલેક્ટ્રિકલ સાધનો અને કમ્પોનન્ટ્સમાં નિષ્ણાત કંપનીઓને વધતા ઇલેક્ટ્રિફિકેશન અને કેબલિંગ ઓર્ડર્સથી લાભ થવાની અપેક્ષા છે.
તાજેતરના કોર્પોરેટ સમાચારોમાં BEML એ માઇનિંગ ઇક્વિપમેન્ટ અને મેટ્રો કોચ માટે કોન્ટ્રાક્ટ્સ મેળવ્યા છે, HAL તેના સ્વદેશી એરક્રાફ્ટ પ્રોગ્રામ્સ વિસ્તારી રહ્યું છે, અને Siemens India એ લોકમોટિવ્સ માટે ટ્રેક્શન સિસ્ટમ ઓર્ડર્સ જીત્યા છે.
હર્ષિત કાપડિયા સૂચવે છે કે ડિફેન્સમાં અન્ય સાધનો, બાંધકામ-સંબંધિત કાર્યો અને હાઇ-મોબિલિટી વાહનો જેવા સેગમેન્ટમાં વૃદ્ધિ જોવા મળશે. રેલવેમાં, તેમનું ધ્યાન કોચ, લોકમોટિવ અને ઇલેક્ટ્રિકલ સાધનો સાથે જોડાયેલી કંપનીઓ પર રહેશે. ABB India (P/E: 82.00) અને HPL Electric & Power (P/E: 95.50) જેવા ઊંચા P/E રેશિયો બજારના ઊંચા આશાવાદ (Optimism) દર્શાવે છે, પરંતુ તે ભવિષ્યની વૃદ્ધિની અપેક્ષાઓ માટે પ્રીમિયમ ભાવ સૂચવે છે. રોકાણકારોને ભલામણ કરવામાં આવે છે કે તેઓ ઓર્ડર બુકના વિકાસ અને નિર્ધારિત વૃદ્ધિ ક્ષેત્રોમાં પ્રોજેક્ટ અમલીકરણ પર નજર રાખે.