ભારતના મુખ્ય એરપોર્ટ ઓપરેટર્સ હવે પેસેન્જર ટ્રાફિકમાં સ્થિરતા આવતા રિટેલ અને ડાઇનિંગ જેવી નોન-એરોનોટિકલ આવક પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે. Adani Airports એ **2030** સુધીમાં **70%** આવકનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે, જ્યારે GMR Airports તેના કોમર્શિયલ યીલ્ડમાં વાર્ષિક **15%** ગ્રોથ મેળવવા માંગે છે.
ભારતીય પ્રાઈવેટ એરપોર્ટ સેક્ટરમાં અત્યારે એક મોટો વ્યૂહાત્મક બદલાવ આવી રહ્યો છે. એરપોર્ટ ટર્મિનલ્સને હવે માત્ર મુસાફરીના હબ તરીકે નહીં, પણ એક મોટા શોપિંગ સેન્ટર્સ તરીકે વિકસાવવામાં આવી રહ્યા છે. કોવિડ પછી જોવા મળેલા ટ્રાવેલના ઉછાળામાં હવે ઘટાડો નોંધાઈ રહ્યો છે, ત્યારે Adani Airports અને GMR Airports પોતાની આવકને સુરક્ષિત કરવા માટે ડ્યુટી-ફ્રી રિટેલ, પ્રીમિયમ લાઉન્જ અને ડાઇનિંગ જેવી સુવિધાઓ પર વધુ ભાર મૂકી રહ્યા છે.
નોન-એરોનોટિકલ આવક પર નજર
સામાન્ય રીતે એરપોર્ટની આવક લેન્ડિંગ અને પાર્કિંગ ચાર્જિસ પર આધારિત હોય છે, જે નિયમોના કારણે મર્યાદિત રહે છે. હવે આ કંપનીઓ સ્થિર આવક માટે રિટેલ પર ધ્યાન આપી રહી છે. Adani Airports એ 2030 સુધીમાં તેની કુલ આવકમાંથી 70% નોન-એરોનોટિકલ સ્ત્રોતોમાંથી મેળવવાનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે, જે હાલમાં 56% છે. જૂન 2026 ના ક્વાર્ટરમાં કંપનીએ નોન-એરો આવકમાં 53% નો વધારો નોંધાવીને ₹2,136 કરોડની કમાણી કરી છે.
બીજી તરફ, GMR Airports તેના કોમર્શિયલ પ્લેટફોર્મ માટે વાર્ષિક 15% ગ્રોથનું લક્ષ્ય રાખી રહ્યું છે. જૂન 2026 ના ક્વાર્ટરમાં કંપનીનું નોન-એરો યીલ્ડ પ્રતિ પેસેન્જર ₹691 રહ્યું હતું. કંપની દિલ્હી અને હૈદરાબાદના એસેટ્સ માટે આગામી 5-7 વર્ષમાં અંદાજે ₹194 અબજનું ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર રોકાણ કરવાની યોજના બનાવી રહી છે.
કેપિટલ સ્પેન્ડિંગ અને જોખમ
આ મોડેલ ભલે સ્થિરતા લાવે, પણ તેમાં રોકાણકારોએ સાવધ રહેવાની જરૂર છે. આ પ્રકારના મોટા એક્સપાન્શન માટે ભારે મૂડીની જરૂર પડે છે, જે કંપનીના દેવા (Debt) અને કેશ ફ્લો પર દબાણ લાવી શકે છે. જો મુસાફરોની સંખ્યા ઘટશે કે લોકોનો ખર્ચ કરવાનો આંકડો (Conversion Rate) નીચે જશે, તો આ મોટા રોકાણો સામે જોખમ ઊભું થઈ શકે છે. વધતા વ્યાજ દરના માહોલમાં દેવા અને વિકાસ વચ્ચે સંતુલન જાળવવું એ કંપનીઓ માટે સૌથી મોટો પડકાર છે.