ભારતમાં C-section દ્વારા થતા બાળકોના જન્મનો દર **27.2%** સુધી પહોંચી ગયો છે, જે **2015-16**માં માત્ર **17.2%** હતો. પ્રાઇવેટ હોસ્પિટલોમાં આ દર **50%** થી પણ વધુ જોવા મળ્યો છે, જે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.
C-Sectionના વધતા દર અને પ્રાઇવેટ હોસ્પિટલો
નેશનલ ફેમિલી હેલ્થ સર્વે (NFHS-6) ના નવા આંકડાઓ દર્શાવે છે કે 2023-24 માં ભારતમાં C-section દ્વારા બાળકના જન્મનો દર 27.2% રહ્યો, જે 2015-16 ના 17.2% ની સરખામણીમાં નોંધપાત્ર વધારો દર્શાવે છે.
આ સર્વેક્ષણમાં પ્રાઇવેટ હોસ્પિટલો અને સરકારી હોસ્પિટલો વચ્ચે મોટો તફાવત જોવા મળ્યો છે. જ્યાં સરકારી સુવિધાઓમાં C-section નો દર 16.9% હતો, ત્યાં પ્રાઇવેટ હોસ્પિટલોમાં આ દર 54% સુધી પહોંચી ગયો છે. જમ્મુ અને કાશ્મીર, તેલંગાણા અને આસામ જેવા રાજ્યોમાં તો પ્રાઇવેટ હોસ્પિટલોમાં આ દર 81% થી 90% સુધી ઊંચો જોવા મળ્યો.
રોકાણકારો માટે શું છે મહત્વ?
રોકાણકારોના દ્રષ્ટિકોણથી, આ આંકડા પ્રાઇવેટ હોસ્પિટલ ચેઇન્સના રેવન્યુ મોડેલ પર પ્રકાશ પાડે છે. ડેટા સૂચવે છે કે પ્રાઇવેટ હોસ્પિટલમાં C-section ડિલિવરીનો ખર્ચ નોર્મલ ડિલિવરી કરતાં લગભગ 90% વધુ હોય છે. પ્રાઇવેટ સેટિંગમાં બાળકના જન્મ માટે સરેરાશ મેડિકલ ખર્ચ આશરે ₹39,381 છે, જ્યારે સરકારી હોસ્પિટલોમાં આ ખર્ચ માત્ર ₹2,316 છે.
નિષ્ણાતો એવી પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે કે શું વ્યાપારી પ્રોત્સાહનોને કારણે તબીબી જરૂરિયાત કરતાં વધુ C-section કરવામાં આવી રહ્યા છે, કારણ કે શેડ્યૂલ મુજબની સર્જરીથી આવકમાં સ્થિરતા આવે છે.
નિયમનકારી પગલાં અને ઉદ્યોગ પર અસર
વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) સામાન્ય રીતે C-section નો દર 10% થી 15% ની વચ્ચે રાખવાની ભલામણ કરે છે. ભારતમાં આટલો ઊંચો દર જોતાં, આ ક્ષેત્રમાં નિયમનકારી ધ્યાન વધવાની શક્યતા છે. 2018 ના IIM અમદાવાદના અભ્યાસમાં પણ પ્રાઇવેટ સેક્ટરમાં બિનજરૂરી પ્રક્રિયાઓ અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા.
જો સરકાર ખર્ચ-અસરકારક, મિડવાઇફ-લેડ કેર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતી નીતિઓ અપનાવે, તો પ્રાઇવેટ હોસ્પિટલો તેમના પ્રક્રિયા-આધારિત આવકના મોડેલ પર દબાણનો સામનો કરી શકે છે. રોકાણકારોએ એ જોવાનું રહેશે કે નિયમનકારી સંસ્થાઓ આ તફાવતોને કેવી રીતે સંબોધે છે અને ભવિષ્યમાં કઈ નીતિઓ પ્રાઇવેટ હેલ્થકેર પ્રદાતાઓની સેવા મિશ્રણ અથવા ભાવ માળખાને અસર કરે છે.