ભારતનું આયુષ સર્વિસ સેક્ટર નાણાકીય વર્ષ 2024-25માં **$36.92 અબજ**ના મૂલ્ય સુધી પહોંચી ગયું છે. વાર્ષિક **17%**ના દરે વધી રહેલું આ સેક્ટર હવે મેડિકલ ટુરિઝમ અને ડિજિટલ અપગ્રેડેશનના આધારે વર્ષ 2047 સુધીમાં **$318 અબજ**ની સપાટી આંબી શકે છે.
ભારતનું આયુષ સેક્ટર હવે એક પરંપરાગત ક્ષેત્રમાંથી દેશની અર્થવ્યવસ્થાના એક મુખ્ય સ્તંભ તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. 'Research and Information System for Developing Countries (RIS)' ના તાજેતરના રિપોર્ટ મુજબ, FY25માં આ સેક્ટરે $36.92 અબજની આવક નોંધાવી છે. વર્ષ 2022-23થી **17%**ના વાર્ષિક ગ્રોથ સાથે, હવે આ ઉદ્યોગ વ્યવસ્થિત અને સ્ટાન્ડર્ડાઈઝ્ડ કેર તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. કુલ રેવન્યુના 71% હિસ્સો એકલા ક્લિનિક્સ અને ડે-કેર ફેસિલિટીઝ દ્વારા આવે છે.
સેક્ટરના મુખ્ય ડ્રાઈવર્સ અને મેડિકલ ટુરિઝમ
આ માર્કેટમાં આયુર્વેદનો દબદબો છે, જે $17.73 અબજ અથવા કુલ આવકના 48% હિસ્સો ધરાવે છે. વેલનેસ સેગમેન્ટ, જેમાં યોગા સેન્ટર્સ અને સ્પેશિયાલાઈઝ્ડ રિસોર્ટ્સ સામેલ છે, તે **21%**થી વધુના દરે તેજીથી વધી રહ્યું છે. વિદેશી દર્દીઓ માટે ભારત હવે મેડિકલ વેલ્યુ ટ્રાવેલનું હબ બની રહ્યું છે, ખાસ કરીને પંચકર્મ જેવા ઉપચારો માટે. જોકે આંતરરાષ્ટ્રીય દર્દીઓ કુલ સંખ્યાના માત્ર 5% છે, તેમ છતાં હોસ્પિટલ સેગમેન્ટની આવકમાં તેમનો ફાળો 15% થી 25% જેટલો ઉંચો છે.
ડિજિટલ ટ્રાન્સફોર્મેશન અને ક્વોલિટી
આયુષ પ્રોવાઈડર્સ માટે હવે ડિજિટલ હાજરી અનિવાર્ય બની ગઈ છે. જે ક્લિનિક્સ પાસે પોતાની વેબસાઈટ છે, તેમને વિદેશથી મળતી પૂછપરછમાં ત્રણ ગણો વધારો જોવા મળ્યો છે. આ ઉપરાંત, NABH અથવા ISO જેવા સર્ટિફિકેશન મેળવનારા સેન્ટર્સમાં દર્દીઓની સંખ્યા સર્ટિફાઈડ ન હોય તેવા સેન્ટર્સ કરતા બમણી જોવા મળી છે. વર્ષ 2047 સુધીમાં $318 અબજના ટાર્ગેટ સુધી પહોંચવા માટે હેલ્થ રેકોર્ડ્સનું ડિજિટાઈઝેશન અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સુધારણા અનિવાર્ય છે.
રોકાણકારો માટે શું છે તક?
આ સેક્ટરનું ફોર્મલાઈઝેશન રોકાણકારો માટે નવા દરવાજા ખોલે છે. Dabur અને Emami જેવી દિગ્ગજ FMCG કંપનીઓ પહેલેથી જ પરંપરાગત મેડિસિનમાં મજબૂત પોર્ટફોલિયો ધરાવે છે. રોકાણકારો હવે ખાસ કરીને ક્લિનિકલ ડેટા અને રેગ્યુલેટરી કમ્પ્લાયન્સ પર નજર રાખી રહ્યા છે, કારણ કે લાંબા ગાળાની વિશ્વસનીયતા માટે આ બાબતો નિર્ણાયક છે.