વૈશ્વિક ફાર્મા ક્ષેત્રમાં **$500 અબજ**ની કિંમતની દવાઓનું પેટન્ટ ક્લિફ (Patent Cliff) આવી રહ્યું છે, જે ભારતીય ફાર્મા કંપનીઓ માટે મોટો અવસર છે. સરકારની **₹10,000 કરોડ**ની 'Biopharma SHAKTI' યોજના સાથે કંપનીઓ હવે જનરિકથી બાયોલોજિક્સ તરફ વળી રહી છે.
વૈશ્વિક ફાર્મા જગતમાં એક મોટું પરિવર્તન આવી રહ્યું છે. વર્ષ 2033 સુધીમાં લગભગ $500 અબજની વાર્ષિક દવાઓના વેચાણ પરથી પેટન્ટ સુરક્ષા હટી જશે. આ 'પેટન્ટ ક્લિફ' ભારતીય ફાર્મા કંપનીઓ માટે ટર્નિંગ પોઈન્ટ સાબિત થઈ શકે છે, જે અત્યાર સુધી માત્ર સસ્તા જનરિક ડ્રગ્સ પર નિર્ભર હતી.
સરકારનો સપોર્ટ અને વ્યૂહાત્મક ફેરફાર
આ સંક્રમણકાળને સરળ બનાવવા માટે ભારત સરકારે 2026 ની શરૂઆતમાં 'Biopharma SHAKTI' પહેલ શરૂ કરી છે. ₹10,000 કરોડના ફંડ સાથે, સરકાર બાયોલોજિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ક્લિનિકલ રિસર્ચ માટે મજબૂત ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવા માંગે છે. બાયોલોજિક્સ માટે માત્ર જનરિક જેવી સસ્તી પ્રોડક્શન ક્ષમતા નહીં, પરંતુ હાઈ-ટેક મેન્યુફેક્ચરિંગ અને રેગ્યુલેટરી નિપુણતાની જરૂર પડશે.
કંપનીઓની બદલાતી વ્યૂહરચના
- Biocon: પોતાની જનરિક અને બાયોસિમિલર્સ ઓપરેશન્સને એક કરીને સમગ્ર વેલ્યુ ચેઈન પર પકડ જાળવી રહી છે.
- Dr. Reddy’s Laboratories અને Lupin: આ કંપનીઓ સ્પેશિયાલિટી પોર્ટફોલિયો પર ધ્યાન આપી રહી છે અને ગ્લોબલ પાર્ટનરશિપ દ્વારા અમેરિકા જેવા કડક માર્કેટમાં પોતાની પેઠ વધારી રહી છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી અને તક
જોકે તક મોટી છે, પરંતુ જોખમ પણ તેટલું જ છે. બાયોસિમિલર્સ બનાવવામાં જનરિક દવાઓ કરતા ઘણો વધારે ખર્ચ અને સમય લાગે છે. USFDA અને EMA જેવા વૈશ્વિક રેગ્યુલેટર્સના કડક ધોરણોનું પાલન કરવું એ સૌથી મોટો પડકાર છે. રોકાણકારોએ કંપનીઓના રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ (R&D) ખર્ચ અને કેપિટલ એલોકેશન પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ, કારણ કે માત્ર વોલ્યુમ નહીં પણ હવે 'વેલ્યુ-બેઝ્ડ' ઈનોવેશન જ લાંબા ગાળાનો નફો નક્કી કરશે.