ભારતીય ફાર્મા કંપનીઓ હવે જેનરિક દવાઓથી હટીને હાઈ-વેલ્યુ ડ્રગ ઈનોવેશન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. સરકારની **₹1,600 કરોડની** PRIP સ્કીમથી આ સેક્ટરને નવો વેગ મળ્યો છે, પરંતુ રોકાણકારોએ વધતા ખર્ચ અને આયાતી APIs પરની નિર્ભરતા જેવા જોખમો પર નજર રાખવી જરૂરી છે.
ભારતીય ફાર્મા સેક્ટર એક મોટા વ્યૂહાત્મક પરિવર્તનમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. અત્યાર સુધી જે કંપનીઓ માત્ર મોટા વોલ્યુમ અને ઓછા માર્જિનવાળી જેનરિક દવાઓ પર નિર્ભર હતી, તે હવે સ્પેશિયાલિટી મેડિસિન અને કોમ્પ્લેક્સ બાયોલોજિક્સ જેવા ઈનોવેટિવ ક્ષેત્રોમાં મોટું રોકાણ કરી રહી છે.\n\n### સરકારનો સપોર્ટ અને આર્થિક પ્રોત્સાહન\n\nઆ બદલાવ પાછળ સરકારની 'Promotion of Research and Innovation in Pharma-MedTech' (PRIP) સ્કીમ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહી છે. સરકારે 41 પ્રોજેક્ટ્સ માટે ₹1,600 કરોડની ફાળવણી કરી છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ₹3,020 કરોડનું વધારાનું પ્રાઈવેટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ આકર્ષવાનો છે. આ ઉપરાંત, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને MSMEs માટે 'New Discovery Track' હેઠળ ₹50 કરોડ સુધીની સહાયની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે, જેથી ડ્રગ ડિસ્કવરીનો રસ્તો સરળ બને.\n\n### કંપનીઓની બદલાતી વ્યૂહરચના\n\nઅગ્રણી કંપનીઓ પોતાની બેલેન્સ શીટને આ નવા મોડેલ મુજબ તૈયાર કરી રહી છે. Sun Pharma નું ઉદાહરણ લઈએ તો, કંપનીનું R&D રોકાણ ₹35,540 મિલિયન સુધી પહોંચ્યું છે, જે તેના કુલ વેચાણના અંદાજે 6.1% જેટલું છે. બીજી તરફ, Glenmark Pharmaceuticals એ નાણાકીય શિસ્તનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે. કંપનીએ AbbVie સાથે $700 મિલિયનનો લાયસન્સિંગ સોદો કરીને Q1 FY27 સુધીમાં પોતાને ઝીરો-ગ્રોસ-ડેબ્ટ (Zero-Gross-Debt) કંપની બનાવી છે.\n\n### રોકાણકારો માટે ચેતવણી અને જોખમ\n\nઈનોવેશન દ્વારા વધુ માર્જિન મેળવવાની લાલચ સામે કેટલાક ગંભીર જોખમો પણ રહેલા છે. પ્રથમ, R&D પાછળનો ખર્ચ ખૂબ જ વધારે છે અને પ્રોજેક્ટ નિષ્ફળ જવાની સ્થિતિમાં મોટું નુકસાન (Write-offs) થઈ શકે છે. બીજું, ભારતીય ફાર્મા હજુ પણ Active Pharmaceutical Ingredients (APIs) માટે આયાત પર ખૂબ નિર્ભર છે. જીઓપોલિટિકલ ટેન્શન કે સપ્લાય ચેઈનમાં અવરોધ આવે તો કંપનીઓના માર્જિન પર સીધી અસર પડી શકે છે.\n\nભવિષ્યમાં બજારની નજર એ વાત પર રહેશે કે કંપનીઓ પોતાની જૂની જેનરિક બિઝનેસમાંથી આવતી રોકડને નવા ઈનોવેશન પાછળના ખર્ચ સાથે કેવી રીતે સંતુલિત કરે છે.