ભારતીય ફાર્મા કંપનીઓએ NPPA ના એ પ્રસ્તાવને પડકાર્યો છે જેમાં દવાઓના ઓવરપ્રાઈસિંગ માટે માત્ર મેન્યુફેક્ચરર્સને જ જવાબદાર ઠેરવવાની વાત છે. આ નિર્ણયથી રિટેલર્સ અને હોસ્પિટલોને છૂટછાટ મળતા ઉદ્યોગમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે.
શું છે સમગ્ર મામલો?
નેશનલ ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રાઈસિંગ ઓથોરિટી (NPPA) એક એવો પ્રસ્તાવ લાવી રહી છે, જેના હેઠળ દવાઓના નિર્ધારિત ભાવથી વધુ કિંમત વસૂલવામાં આવે તો તેની સંપૂર્ણ જવાબદારી ફક્ત દવા બનાવતી કંપનીઓની રહેશે. આ નિયમ જો અમલમાં આવશે, તો દવાના વેચાણ સાથે સંકળાયેલા રિટેલ કેમિસ્ટ, નર્સિંગ હોમ્સ અને હોસ્પિટલોને સુરક્ષા કવચ મળી જશે અને તેમની કોઈ જવાબદારી રહેશે નહીં.
ઉદ્યોગ જગતનો વિરોધ
ફેડરેશન ઓફ ફાર્મા એન્ટરપ્રેન્યોર્સ (FOPE) સહિતના ઉદ્યોગ સંગઠનોએ આ પ્રસ્તાવને અટકાવવાની માંગ કરી છે. મેન્યુફેક્ચરર્સનું કહેવું છે કે, એકવાર તેઓ MRP નક્કી કરી દે અને ડેટા સબમિટ કરી દે, પછી સપ્લાય ચેઈનમાં આગળ શું થાય છે તેના પર તેમનું કોઈ નિયંત્રણ હોતું નથી. કંપનીઓનું માનવું છે કે, આ પ્રસ્તાવ અન્યાયી છે કારણ કે તે ડાઉનસ્ટ્રીમ પ્રાઈસિંગ માટે ઉત્પાદકોને સજા કરી રહ્યો છે.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
આ વિવાદ વચ્ચે રોકાણકારોએ સાવધ રહેવાની જરૂર છે. જો કંપનીઓ પર આ પ્રકારનું કડક જવાબદારીનું માળખું લાદવામાં આવે, તો:
- કંપનીઓનો Compliance Cost વધી શકે છે.
- સપ્લાય ચેઈન પર દેખરેખ રાખવા માટે વધુ સંસાધનો ખર્ચવા પડશે.
- ભવિષ્યમાં લાંબી કાનૂની લડાઈઓ (Litigation) થવાની શક્યતા વધી જાય છે.
વર્ષ 2026 ના Drugs (Prices Control) Order માં અગાઉ એવું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું કે જે તે સ્તર પર ભૂલ હોય તેની જવાબદારી નક્કી થવી જોઈએ, પરંતુ NPPA નો નવો પ્રસ્તાવ આ જૂના સુધારાથી વિપરીત દિશામાં જતો જણાય છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે સરકાર કયા પ્રકારની પોલિસીને અંતિમ સ્વરૂપ આપે છે.