ભારતીય હેલ્થકેર સેક્ટરમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. હોસ્પિટલ ચેઈન્સ હવે વન-ટાઈમ સર્જરી કે સારવારને બદલે દર્દીઓને લાંબા સમય સુધી પોતાની સાથે જોડી રાખવા પર ધ્યાન આપી રહી છે. આ મોડલમાં eSanjeevani જેવી ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.
ભારતીય હેલ્થકેર ઈન્ડસ્ટ્રીમાં બિઝનેસ કરવાની રીત બદલાઈ રહી છે. વર્ષોથી હોસ્પિટલોનો બિઝનેસ 'એપિસોડિક' રહ્યો છે, જેમાં એક વારની કન્સલ્ટેશન, સર્જરી કે હોસ્પિટલમાં દાખલ થવાની ઘટનાથી રેવન્યુ આવતી હતી. આ મોડલ મુખ્યત્વે બેડ ઓક્યુપન્સી રેટ પર આધારિત હતું. હવે ઉદ્યોગ 'લોન્ગીટ્યુડિનલ' એટલે કે સતત કેર મોડલ તરફ વળી રહ્યો છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય દર્દીને બીમારીના સમય ઉપરાંત લાંબા સમય સુધી પોતાની સિસ્ટમમાં જાળવી રાખવાનો છે.
ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો સપોર્ટ
આ પરિવર્તનમાં સરકારી ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મોટું પીઠબળ બની રહ્યું છે. વર્ષ 2026 ના અંત સુધીમાં, ભારતે 1.78 લાખ આયુષ્માન આરોગ્ય મંદિરો અને નોન-કમ્યુનિકેબલ ડિસીઝ માટેની સિસ્ટમ તૈયાર કરી છે, જેમાં લગભગ 75 કરોડ લોકો નોંધાયેલા છે. આ ઉપરાંત, eSanjeevani પ્લેટફોર્મે ઓગસ્ટ 2026 સુધીમાં 49 કરોડ થી વધુ ટેલિકોન્સલ્ટેશન પૂર્ણ કરીને ડિજિટલ પહોંચ સાબિત કરી દીધી છે. આ પ્લેટફોર્મ દર્દીઓને સારવાર પહેલાં અને પછી સતત જોડાયેલા રાખવામાં સેતુનું કામ કરે છે.
બિઝનેસ મેટ્રિક્સમાં બદલાવ
લિસ્ટ થયેલી હોસ્પિટલ ચેઈન્સ માટે હવે સફળતા માપવાના માપદંડો બદલાઈ રહ્યા છે. હવે માત્ર બેડ ઓક્યુપન્સી પર ધ્યાન આપવાને બદલે, મેનેજમેન્ટ 'પેશન્ટ લાઈફટાઈમ વેલ્યુ' પર ધ્યાન આપી રહ્યું છે. એટલે કે, એક દર્દી પાસેથી ડાયગ્નોસ્ટિક્સ, રિમોટ મોનિટરિંગ અને પ્રિવેન્ટિવ કેર દ્વારા લાંબા ગાળે કુલ કેટલી આવક મેળવી શકાય છે.
જોખમો અને પડકારો
આ મોડલ લાંબા ગાળાના ફાયદા તો આપે છે, પરંતુ તેમાં ટેકનોલોજી અને પ્લેટફોર્મ બનાવવા માટે મોટો કેપિટલ ખર્ચ (Capex) થાય છે. સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે આ સંબંધોને કેવી રીતે મોનેટાઈઝ કરવા, ખાસ કરીને ભારતના પ્રાઈસ-સેન્સિટિવ માર્કેટમાં. વધુમાં, હેલ્થ ડેટા પ્રાઈવસીના કડક નિયમો પણ અમલીકરણમાં અવરોધ બની શકે છે. રોકાણકારોએ એ જોવું રહ્યું કે કંપનીઓ આ નવા ડિજિટલ ખર્ચને પ્રોફિટ માર્જિન સાથે કેવી રીતે સંતુલિત કરે છે.