ભારતમાં રોબોટિક સર્જરીના આંકડામાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. વર્ષ **2021** માં જે આંકડો **8,912** હતો, તે **2025** સુધીમાં વધીને **44,857** પર પહોંચી ગયો છે. જોકે આ ગ્રોથ રોકાણકારો માટે આશાસ્પદ છે, પરંતુ સાથે જોડાયેલા ખર્ચ અને વીમાના પડકારોને સમજવા પણ જરૂરી છે.
ભારતીય હેલ્થકેર સેક્ટરમાં રોબોટિક-આસિસ્ટડ સર્જરી એક નવી ક્રાંતિ લાવી રહી છે. 'Society of Robotic Surgery (SRS) India 2026' કોન્ફરન્સમાં રજૂ થયેલા ડેટા મુજબ, આ ટેકનોલોજી હવે માત્ર મોટા શહેરો પૂરતી મર્યાદિત નથી રહી, પરંતુ યુરોલોજી, ગાયનેકોલોજી અને જનરલ સર્જરી જેવા વિભાગોમાં તે સામાન્ય બની ગઈ છે.
Delhi-NCR નું વર્ચસ્વ
દેશમાં આ ટેકનોલોજીના અમલીકરણમાં Delhi-NCR સૌથી આગળ છે. હાલમાં આ વિસ્તારની 39 હોસ્પિટલોમાં રોબોટિક સિસ્ટમ્સ કાર્યરત છે, જેમાંથી 11 હોસ્પિટલો એકથી વધુ યુનિટ ધરાવે છે. વર્ષ 2021 માં માત્ર 2,257 સર્જરી સાથે શરૂઆત કરનાર આ હબમાં હવે 2025 સુધીમાં 10,937 સર્જરીઓ થઈ રહી છે.
માર્કેટ પોટેન્શિયલ અને પડકારો
આ ક્ષેત્રમાં ભવિષ્યમાં મોટી તકો દેખાઈ રહી છે. અંદાજ મુજબ, FY 2031 સુધીમાં આ માર્કેટનું મૂલ્ય $4 અબજ સુધી પહોંચી શકે છે અને 2036 સુધીમાં વાર્ષિક 10% ના દરે વૃદ્ધિ થવાની શક્યતા છે. જોકે, આ પ્રોફિટેબિલિટીનો માર્ગ થોડો કઠિન છે:
- ખર્ચનો બોજ: રોબોટિક સિસ્ટમ્સ ખરીદવી અને તેના મેન્ટેનન્સનો ખર્ચ ઘણો વધારે છે.
- વીમાના નિયમો: ઘણી ઇન્સ્યોરન્સ કંપનીઓ હજુ પણ આ પ્રક્રિયાઓને 'ઇલેક્ટિવ' ગણાવે છે, જેના કારણે દર્દીઓને પૂરતું કવરેજ મળતું નથી.
- સસ્ટેનેબિલિટી: સિસ્ટમ પ્રોફિટેબલ બને તે માટે વર્ષે ઓછામાં ઓછી 120 સર્જરી કરવી જરૂરી છે, જે હોસ્પિટલો માટે એક ટાર્ગેટ બની ગયો છે.
આગામી સમયમાં ટેલિસર્જરી (Telesurgery) ના વધતા ઉપયોગથી ટાયર-2 અને ટાયર-3 શહેરોમાં પણ સુવિધા પહોંચવાની શક્યતા છે, પરંતુ આ માટે ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સાયબર સિક્યોરિટી મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે.