કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયે હવે Schedule H, H1 અને X દવાઓની જાહેરાત માટે 'પ્રી-ક્લિયરન્સ' ફરજિયાત બનાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આનો હેતુ ડાયાબિટીસ અને બ્લડ પ્રેશર જેવી ગંભીર બીમારીઓની દવાઓના આડેધડ માર્કેટિંગને રોકવાનો છે.
ભારતીય ફાર્માસ્યુટિકલ સેક્ટર પર નિયમનકારી ગાળિયો કસાઈ રહ્યો છે. કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલય હવે એવી દવાઓના પ્રચાર પર લગામ લગાવવા જઈ રહ્યું છે જે ફક્ત ડૉક્ટરની સલાહ (Prescription) પર જ વેચી શકાય છે. આ પ્રસ્તાવ હેઠળ, કંપનીઓએ આવી દવાઓની કોઈપણ જાહેરાત પ્રકાશિત કરતા પહેલા સરકારી મંજૂરી લેવી પડશે. આ નિયમો મુખ્યત્વે Schedule H, H1 અને X માં આવતી દવાઓને લાગુ પડશે, જેમાં ડાયાબિટીસ, હાઈપરટેન્શન અને ગંભીર ઈન્ફેક્શન માટેની દવાઓ સામેલ છે.\n\n### માર્કેટિંગની આક્રમકતા પર રોક\nવર્તમાન કાયદા મુજબ આ દવાઓ વેચવા માટે પ્રિસ્ક્રિપ્શન અનિવાર્ય છે, પરંતુ હવે તેમના આક્રમક પ્રચાર પર પણ અંકુશ મૂકવામાં આવશે. સરકારનું લક્ષ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનું છે કે ડૉક્ટરની દેખરેખ વગર લેવાતી દવાઓની માંગ ઊભી ન થાય અને તેનો દુરુપયોગ અટકે.\n\n### સુપ્રીમ કોર્ટની કડકાઈ\nસરકારના આ પગલાંની સાથે જ ન્યાયતંત્ર પણ સક્રિય થયું છે. 8 ઓક્ટોબર, 2026 ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને 2 અઠવાડિયાની અંદર એક એક્સપર્ટ કમિટી બનાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. આ સમિતિ ફાર્મા ઉદ્યોગમાં અનૈતિક માર્કેટિંગ પદ્ધતિઓની તપાસ કરશે અને તેને રોકવા માટેના ઉપાયો સૂચવશે.\n\n### રોકાણકારો માટે શું છે મહત્વ?\nજો આ નિયમો અમલમાં આવશે, તો ફાર્મા કંપનીઓના માર્કેટિંગ અને બ્રાન્ડિંગ વ્યૂહરચનાઓ પર મોટી અસર પડશે. ડિજિટલ અને પ્રિન્ટ જાહેરાતો પરના આ પ્રતિબંધોને કારણે કંપનીઓએ તેમની આઉટરીચ પદ્ધતિઓ ફરીથી વિચારવી પડશે. આગામી 30 દિવસમાં પબ્લિક ફીડબેક માટેનો સમયગાળો શરૂ થઈ રહ્યો છે, જે દર્શાવશે કે ફાર્મા ઈન્ડસ્ટ્રી આ ફેરફારોને કેવી રીતે સ્વીકારે છે. રોકાણકારોએ કંપનીઓના માર્કેટિંગ ખર્ચ અને પ્રોડક્ટ લોન્ચ વ્યૂહરચનામાં થનારા ફેરફારો પર નજર રાખવી જોઈએ.