નવા સર્વેલન્સ નિયમો: CCTV ફરજિયાત
ડ્રગ કન્સલ્ટેટિવ કમિટી (DCC) એ દેશભરના તમામ મેડિકલ સ્ટોર્સ માટે CCTV કેમેરા ઇન્સ્ટોલ કરવાના આદેશ આપ્યા છે. આનો અર્થ એ છે કે હવે દરેક દવાના વેચાણને ચકાસી શકાશે. સરકારનું કહેવું છે કે આનાથી દવાઓના ગેરકાયદેસર વેચાણ પર નિયંત્રણ આવશે અને ખાસ કરીને બાળકોની સુરક્ષા પણ સુનિશ્ચિત થશે. નેશનલ કમિશન ફોર પ્રોટેક્શન ઓફ ચાઇલ્ડ રાઇટ્સ (NCPCR) જેવા સંગઠનો પણ આ પગલાને સમર્થન આપી રહ્યા છે, કારણ કે તેનાથી પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર મળતી દવાઓ, એન્ટિબાયોટિક્સ અને સાયકોટ્રોપિક પદાર્થોના વેચાણને રોકવામાં મદદ મળશે.
રિટેલર્સ પર બોજ અને વિરોધ
જોકે, આ નવા નિયમો મેડિકલ સ્ટોર ચલાવતા નાના વેપારીઓ પર મોટો નાણાકીય અને ઓપરેશનલ બોજ નાખી રહ્યા છે. રિટેલ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન કેમિસ્ટ એલાયન્સ (RDCA) જેવા સંગઠનોનો વાંધો છે કે હાલના કાયદા, જેમ કે ડ્રગ્સ એન્ડ કોસ્મેટિક્સ એક્ટ, 1940, માં CCTVની સ્પષ્ટ જરૂરિયાત નથી. ઘણા નાના દુકાનદારો, જેઓ મહિને માત્ર ₹5,000 જેટલી નજીવી આવક ધરાવે છે, તેમના માટે CCTV લગાવવાનો અને તેનો ડેટા સ્ટોર કરવાનો ખર્ચ ઉઠાવવો મુશ્કેલ બની શકે છે. આનાથી બજારમાં મોટી કંપનીઓનું વર્ચસ્વ વધી શકે છે.
રાષ્ટ્રીય ડ્રગ ડેટા સિસ્ટમનું આયોજન
આ ઉપરાંત, સરકાર દેશભરમાં એક કેન્દ્રિય ડ્રગ ઇન્ફોર્મેશન સિસ્ટમ અથવા પોર્ટલ બનાવવાની પણ યોજના ધરાવે છે. હાલમાં, ભારતમાં ડ્રગ્સનો ડેટા અલગ-અલગ રાજ્યોમાં જુદી જુદી સિસ્ટમમાં વહેંચાયેલો છે. આ નવી સિસ્ટમ દ્વારા નિયંત્રિત પદાર્થો, જેમ કે નશીલી દવાઓ,નું રીઅલ-ટાઇમ ટ્રેકિંગ (real-time tracking) શક્ય બનશે. આ સરકારી ડિજિટાઇઝેશન પહેલનો એક ભાગ છે, જે આરોગ્ય સેવાઓને વધુ કાર્યક્ષમ બનાવશે.
પડકારો અને ચિંતાઓ
આ ડેટા સિસ્ટમની સફળતા ડેટાના માનકીકરણ (standardization), સિસ્ટમ ઇન્ટરઓપરેબિલિટી (interoperability), સાયબર સુરક્ષા અને ડેટા ગોપનીયતા જેવા અનેક પડકારો પર નિર્ભર રહેશે. ભારતમાં 60,000 થી વધુ બ્રાન્ડેડ ડ્રગ ફોર્મ્યુલેશન (formulations) માટે ડેટા મેનેજ કરવું એક મોટું કાર્ય છે.
વળી, ઓનલાઈન ફાર્મસીઓ સામે ઓછી કડક કાર્યવાહી અને ફિઝિકલ સ્ટોર્સ પર વધુ નિયંત્રણ જેવી બાબતો પણ ચર્ચામાં છે. ડેટા સુરક્ષા, દર્દીઓની ગોપનીયતા અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ડિજિટલ સાક્ષરતાનો અભાવ પણ મોટા પડકારો છે.
આગળનો માર્ગ
CCTV અને રાષ્ટ્રીય ડ્રગ ડેટા પોર્ટલ જેવી પહેલ ભારતના ફાર્મા રિટેલ ક્ષેત્રમાં પારદર્શિતા અને નિયંત્રણ વધારવા માટે સરકારના મક્કમ ઇરાદા દર્શાવે છે. જોકે, આ માર્ગ પર આગળ વધતી વખતે ઉદ્યોગની ચિંતાઓ, ખાસ કરીને ખર્ચ અને ગોપનીયતા સંબંધિત મુદ્દાઓ,નું ધ્યાન રાખવું પડશે.