નાણાં મંત્રી નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા રજૂ કરાયેલા કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 માં આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય માટે કુલ ₹1.06 લાખ કરોડની ફાળવણી કરવામાં આવી છે. આ રકમ પાછલા નાણાકીય વર્ષના સુધારેલા અંદાજ કરતાં લગભગ 10% વધુ છે.
આ ફાળવણીનો એક મુખ્ય ભાગ પ્રધાનમંત્રી આયુષ્માન ભારત હેલ્થ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મિશન (PMABHIM) ને મળશે, જેના માટે બજેટ 2026-27 માં ₹4,770 કરોડની જોગવાઈ કરાઈ છે. આ ભંડોળ ક્રિટિકલ કેર બ્લોક્સ, ઇન્ટિગ્રેટેડ પબ્લિક હેલ્થ લેબોરેટરીઝ અને ડિસ્ટ્રિક્ટ-લેવલ હેલ્થ ફેસિલિટીઝને મજબૂત બનાવશે, જેથી આરોગ્ય કટોકટી અને મહામારી માટે વધુ સારી તૈયારી કરી શકાય.
આ ઉપરાંત, 'બાયોફાર્મા શક્તિ' નામની એક નવી પાંચ વર્ષીય પહેલ માટે ₹10,000 કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે. આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય ભારતને બાયોલોજિક્સ અને બાયોસિમિલર્સના વૈશ્વિક મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ તરીકે સ્થાપિત કરવાનો છે. આ પગલાંથી જટિલ બાયોલોજિકલ દવાઓના સેગમેન્ટમાં સંશોધન અને વિકાસને વેગ મળશે અને આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટશે.
બજેટની આ જાહેરાતોને પગલે બજારનો પ્રતિસાદ સકારાત્મક રહ્યો છે. નિફ્ટી ફાર્મા અને BSE હેલ્થકેર ઇન્ડેક્સમાં 1.7% થી 2% નો વધારો નોંધાયો. બાયોકોન લિમિટેડ, પિરામલ ફાર્મા, સન ફાર્મા, ડૉ. રેડ્ડીઝ લેબોરેટરીઝ, મેક્સ હેલ્થકેર, મેદાંતા અને અપોલો હોસ્પિટલ્સ જેવા શેર તેજીમાં જોવા મળ્યા.
જોકે, કુલ આરોગ્ય ક્ષેત્રની ફાળવણી કુલ રાષ્ટ્રીય ખર્ચના લગભગ 1.96% જેટલી છે, જે નેશનલ હેલ્થ પોલિસીના GDPના 2.5% ના લક્ષ્યાંકથી ઓછી છે. ઐતિહાસિક રીતે, બજેટના દિવસે ઘણીવાર ટૂંકા ગાળાની અસ્થિરતા જોવા મળે છે, પરંતુ જ્યારે માળખાકીય સુધારા સાથે જોડવામાં આવે ત્યારે હેલ્થકેર અને ફાર્મા સ્ટોક્સમાં સતત તેજી જોવા મળી છે.
આ બજેટમાં અદ્યતન મેન્યુફેક્ચરિંગ, ડિજિટલ હેલ્થ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને મેડિકલ ટુરિઝમ હબના વિકાસ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે, જે ક્ષેત્રના લાંબા ગાળાના વિકાસની દ્રષ્ટિ સાથે સુસંગત છે. બિન-ચેપી રોગો (NCDs) ના વધતા બોજને પહોંચી વળવા, નિવારક આરોગ્ય સેવાઓ, ડાયગ્નોસ્ટિક્સ અને ઓછી સેવા ધરાવતા વિસ્તારોમાં વિશેષ તબીબી સેવાઓ પર પણ વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરાયું છે. AI-આધારિત હેલ્થકેર સોલ્યુશન્સને પ્રોત્સાહન અને આયુષ્માન ભારત ડિજિટલ મિશનને મજબૂત બનાવવા જેવા પગલાં આ સંકલિત અભિગમને સમર્થન આપે છે. આ વિકાસ સૂચવે છે કે ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, મેડિકલ ડિવાઇસ, ડાયગ્નોસ્ટિક્સ અને હેલ્થકેર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સંબંધિત કંપનીઓ માટે ભવિષ્ય મજબૂત રહેશે, જે ભંડોળના અસરકારક અમલીકરણ પર નિર્ભર રહેશે.