હૈદરાબાદ સ્થિત બાયોટેક કંપની PopVax એ ફ્રિજ-સ્ટેબલ mRNA વેક્સિન માટે માનવ પરીક્ષણો (Human Trials) શરૂ કર્યા છે. આ પહેલ ભારતની જેનરિક દવાઓના ઉત્પાદનમાંથી આગળ વધીને હવે ઓરિજિનલ ડ્રગ ડિસ્કવરી તરફના બદલાતા ટ્રેન્ડને દર્શાવે છે.
દેશનું ફાર્માસ્યુટિકલ સેક્ટર હાલ એક મોટા વ્યૂહાત્મક પરિવર્તનમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. અત્યાર સુધી ભારત માત્ર જેનરિક દવાઓ અને રસીઓના નિર્માણમાં વિશ્વનું નેતૃત્વ કરતું હતું, પરંતુ હવે કંપનીઓ 'હાઈ-વેલ્યુ' અને 'નોવેલ ડ્રગ ડિસ્કવરી' (Novel Drug Discovery) તરફ આગળ વધી રહી છે. હૈદરાબાદની સ્ટાર્ટઅપ કંપની PopVax દ્વારા ફ્રિજ-સ્ટેબલ mRNA વેક્સિનના ટ્રાયલ્સ શરૂ કરવા એ આ બદલાવનું મોટું ઉદાહરણ છે.
ફ્રિજ-સ્ટેબલ ટેક્નોલોજીનો ફાયદો
સામાન્ય રીતે mRNA વેક્સિન માટે સબ-ઝીરો સ્ટોરેજની જરૂર પડે છે, જે વિકસતા દેશોમાં લોજિસ્ટિક્સની મોટી સમસ્યા છે. PopVax ની વેક્સિન સામાન્ય રેફ્રિજરેશન તાપમાનમાં ૯ મહિનાથી વધુ સમય સુધી સ્ટેબલ રહી શકે છે. આ ટેક્નિકલ સુધારો વેક્સિનના વિતરણ ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો લાવી શકે છે.
જેનરિક મોડલથી આગળ વધવાની તૈયારી
દાયકાઓ સુધી ભારતીય ફાર્મા ગ્રોથ જેનરિક દવાઓ પર ટકેલો હતો, પરંતુ હવે પ્રાઈસિંગ અને માર્જિનના દબાણને કારણે કંપનીઓ 'ફર્સ્ટ-ઈન-ક્લાસ' ડ્રગ્સ વિકસાવવા પર ધ્યાન આપી રહી છે. હાલના R&D પાઇપલાઇનમાં આશરે ૧૭% હિસ્સો આવી નવી મોલેક્યુલ્સનો છે. સરકાર પણ PRIP સ્કીમ હેઠળ ₹૧,૬૦૦ કરોડ અને ₹૧ લાખ કરોડના RDI ફંડ દ્વારા આ સેક્ટરને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે.
જોખમો અને પડકારો
આ ક્ષેત્રમાં ઉત્સાહ જરૂર છે, પણ વાસ્તવિકતા એ છે કે ચીન જેવા દેશોની સરખામણીએ આપણું R&D હજુ પણ પ્રારંભિક તબક્કામાં છે. હાલમાં દેશમાં લગભગ ૨૨૫ મોલેક્યુલ્સ પર કામ ચાલી રહ્યું છે. નોવેલ ડ્રગ ડિસ્કવરીમાં ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સમાં નિષ્ફળતાનો દર ઘણો વધારે હોય છે અને તેમાં સતત મોટા મૂડીરોકાણની જરૂર પડે છે. BIRAC અને C-CAMP જેવી સંસ્થાઓ મદદ કરી રહી છે, પરંતુ રોકાણકારોએ લાંબા ગાળાના જોખમો અને સ્ટાર્ટઅપની ફંડિંગ ક્ષમતા પર ખાસ ધ્યાન આપવું જોઈએ.