હિમાચલ પ્રદેશમાં દવાની ગુણવત્તાને લઈને મોટું પગલું લેવામાં આવ્યું છે. **92** બેચ સબ-સ્ટાન્ડર્ડ સાબિત થતા રાજ્યના **96** જેટલા ફાર્મા મેન્યુફેક્ચરિંગ યુનિટ્સને તાત્કાલિક અસરથી સસ્પેન્ડ કરી દેવામાં આવ્યા છે.
હિમાચલ પ્રદેશ ડ્રગ્સ કંટ્રોલ એડમિનિસ્ટ્રેશને એક કડક કાર્યવાહી હાથ ધરીને રાજ્યના 96 જેટલા ફાર્મા ઉત્પાદન એકમોને તાત્કાલિક બંધ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. સેન્ટ્રલ ડ્રગ્સ સ્ટાન્ડર્ડ કંટ્રોલ ઓર્ગેનાઈઝેશન (CDSCO) દ્વારા દેશવ્યાપી એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં રાજ્યમાંથી બનેલી 92 દવાઓની બેચમાં ગંભીર ખામીઓ જોવા મળી હતી. આ દાયરામાં મુખ્યત્વે શરદી-ખાંસીની સિરપ અને પેઈન રિલીફ દવાઓ સામેલ છે.
દવાઓની ગુણવત્તામાં ક્યાં ખામી હતી?
સ્વતંત્ર લેબ ટેસ્ટિંગમાં બહાર આવ્યું છે કે ઘણી દવાઓ સુરક્ષા અને અસરકારકતાના માપદંડોમાં નિષ્ફળ રહી છે. ખાસ કરીને એમ્બ્રોક્સલ હાઇડ્રોક્લોરાઇડ (Ambroxol hydrochloride) અને લેવોસાલબ્યુટામોલ (Levosalbutamol) જેવા તત્વોની માત્રામાં ભારે તફાવત જોવા મળ્યો હતો. ઘણી દવાઓ 'એસે' (assay) અને 'ડિસોલ્યુશન' (dissolution) જેવા મહત્વના ટેસ્ટ પાસ કરવામાં પણ નિષ્ફળ રહી હતી.
ફાર્મા હબ પર શું થશે અસર?
હિમાચલ પ્રદેશ ભારતનું એક મહત્વનું ફાર્મા હબ છે. બદ્દી અને સોલન વિસ્તારમાં 650 થી વધુ પ્લાન્ટ્સ આવેલા છે, જે દેશની કુલ ઘરેલુ દવાની જરૂરિયાતના લગભગ 35% હિસ્સો પૂરો પાડે છે. આ કાર્યવાહીથી મુખ્યત્વે નાના અને મધ્યમ કદના એકમો (SMEs) પ્રભાવિત થયા છે.
રેગ્યુલેટરી ટ્રેન્ડ અને ભવિષ્ય
ભારતીય ફાર્મા સેક્ટરમાં હાલમાં 'ગુડ મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્રેક્ટિસિસ' (GMP) ને લઈને કડકાઈ વધી છે. ગ્લોબલ સ્તરે ભારતીય દવાની છબી સુધારવા માટે સરકાર સતત મોનિટરિંગ કરી રહી છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ કડક નિયમોને કારણે ભવિષ્યમાં નાના એકમો પર દબાણ વધશે અને ઉદ્યોગમાં મોટા, વધુ કમ્પ્લાયન્ટ યુનિટ્સનું વર્ચસ્વ વધી શકે છે. રોકાણકારોએ હવે આ સપ્લાય ચેઈન વિક્ષેપ અને દવાઓની અછતની સંભાવના પર નજર રાખવી જોઈએ.