કેન્દ્રીય પર્યાવરણ મંત્રાલયના વર્ષ ૨૦૨૬ના 'સ્વચ્છ વાયુ સર્વેક્ષણ'માં દિલ્હીને ૨૧મો ક્રમ મળ્યો છે. આ રેન્કિંગ વાસ્તવિક હવાના પ્રદૂષણના બદલે પ્રદૂષણ નિયંત્રણ માટે લેવાયેલા સરકારી પગલાં અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના આધારે નક્કી કરવામાં આવ્યું છે.
કેન્દ્રીય પર્યાવરણ, વન અને જળવાયુ પરિવર્તન મંત્રાલયે 'ઈન્ટરનેશનલ ડે ઓફ ક્લીન એર ફોર બ્લુ સ્કાઈઝ'ના અવસરે ૭ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ ૫મું 'સ્વચ્છ વાયુ સર્વેક્ષણ' જાહેર કર્યું છે. આ સર્વેક્ષણમાં દેશભરના ૧૩૦ શહેરોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. ખાસ વાત એ છે કે, આ રેન્કિંગમાં હવાના સીધા પ્રદૂષણના માપદંડોને બદલે સરકારી નીતિઓ અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના અમલીકરણ પર વધુ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
ટોચના શહેરો અને દિલ્હીનું સ્થાન
૧૦ લાખથી વધુ વસ્તી ધરાવતા શહેરોની યાદીમાં લખનૌ પ્રથમ ક્રમે છે, જ્યારે ઈન્દોર અને જબલપુર અનુક્રમે બીજા અને ત્રીજા સ્થાને છે. શિયાળામાં ગંભીર પ્રદૂષણનો સામનો કરતા દિલ્હીને આ યાદીમાં ૨૧મું સ્થાન મળ્યું છે. આ રેન્કિંગમાં દિલ્હી, શ્રીનગર (૨૬મું) અને બેંગલુરુ (૩૨મું) જેવા શહેરો કરતા આગળ છે, જે વહીવટી કામગીરી અને જમીની વાસ્તવિકતા વચ્ચેનો મોટો તફાવત દર્શાવે છે.
આ સર્વેક્ષણનું મહત્વ અને રોકાણની તકો
'નેશનલ ક્લીન એર પ્રોગ્રામ' (NCAP) અંતર્ગત આ સર્વેક્ષણ હાથ ધરવામાં આવે છે. જેમાં રસ્તા પરની ધૂળનું નિયંત્રણ, સોલિડ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ, ઈન્ડસ્ટ્રિયલ એમિશન કંટ્રોલ અને ઈલેક્ટ્રિક વાહનોના ઉપયોગ જેવા માપદંડોને ધ્યાનમાં લેવાય છે.
રોકાણકારો માટે આ રિપોર્ટ મહત્વનો છે કારણ કે તે સરકારી ખર્ચના પ્રાથમિક ક્ષેત્રો તરફ નિર્દેશ કરે છે. મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનો હવે ક્લીન-એનર્જી ટ્રાન્સપોર્ટ અને વેસ્ટ પ્રોસેસિંગ ટેક્નોલોજી પાછળ મોટું બજેટ ખર્ચી રહ્યા છે. આગામી સમયમાં ઈન્ડસ્ટ્રિયલ એર સ્ક્રબર્સ અને ઓટોમેટેડ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ સેક્ટરમાં નવી તકો ઉભી થવાની શક્યતા છે.