Whalesbook
વૈશ્વિક કાર્બન માર્કેટમાં ભારતની નવી ભૂમિકા
ભારત વૈશ્વિક કાર્બન માર્કેટમાં પોતાની સ્થિતિ મજબૂત કરી રહ્યું છે. દેશ માત્ર સહભાગી બનીને સંતોષ માનવાને બદલે, હવે આ માર્કેટના નિયમો ઘડવામાં સક્રિયપણે જોડાઈ રહ્યો છે. Carbon Registry of India (CRI) જેવી સ્થાનિક સંસ્થાઓ અને Carbon Credit Trading Scheme (CCTS) જેવા નિયમનકારી માળખા દ્વારા, ભારત દક્ષિણ એશિયા અને મધ્યમ-આવક ધરાવતા દેશોમાં સ્વૈચ્છિક કાર્બન માર્કેટ (Voluntary Carbon Market) માં નેતૃત્વ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
પડકારો: ઓછા ભાવ અને વિશ્વસનીયતાનો પ્રશ્ન
ભારત માટે સૌથી મોટો પડકાર કાર્બન ક્રેડિટના ઓછા ભાવ અને તેની વિશ્વસનીયતા જાળવવાનો છે. 2024ની શરૂઆતમાં, ભારતીય કાર્બન ક્રેડિટનો સરેરાશ ભાવ પ્રતિ ટન CO2 માટે માત્ર $2.35 હતો, જે પાકિસ્તાન ($28.11) જેવા પડોશી દેશો કરતાં ઘણો ઓછો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે Verra અને Gold Standard જેવી સંસ્થાઓના ધોરણોનું પાલન કરવું જરૂરી છે, જેથી મોટી કોર્પોરેશનોનો વિશ્વાસ જીતી શકાય.
રોકાણકારોની ચિંતાઓ: નિયમનકારી અવરોધો અને ગ્લોબલ જોખમો
સંસ્થાકીય રોકાણકારો (Institutional Investors) ને ભારતના કાર્બન માર્કેટમાં ઘણા નિયમનકારી અવરોધો દેખાઈ રહ્યા છે. CCTS યોજના હોવા છતાં, પેટ્રોકેમિકલ્સ અને સ્ટીલ જેવા ઉદ્યોગો માટે ઉત્સર્જન લક્ષ્યાંકો (Emission Targets) નક્કી કરવામાં વિલંબ થવાથી ક્રેડિટ્સનો વધુ પડતો પુરવઠો (Oversupply) થવાનું જોખમ છે. ભૂતકાળમાં REC અને ESCerts જેવી યોજનાઓમાં ભાવ તૂટી પડ્યા હતા, તે ભૂલ CCTS એ ટાળવી પડશે.
ભવિષ્યની વૃદ્ધિ અને વૈશ્વિક જોડાણ
ભારતીય કાર્બન માર્કેટમાં આગામી વર્ષોમાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિનો અંદાજ છે. 2026 સુધીમાં આશરે $1.7 બિલિયન થી વધીને 2035 સુધીમાં $32 બિલિયન થી વધુ થવાની ધારણા છે. પેરિસ કરારના આર્ટિકલ 6.2 (Article 6.2 of the Paris Agreement) જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રયાસો સાથે CCTS ને એકીકૃત કરવાથી ક્રેડિટનો આંતરરાજ્ય વેપાર (Cross-border credit trading) શક્ય બનશે. Green Credit Programme (GCP) જેવી યોજનાઓ નીચા કાર્બન ભવિષ્ય પ્રત્યે સરકારની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે. જોકે, આ ભંડોળની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે મજબૂત ગવર્નન્સ, વ્યાપક ક્ષેત્રીય સમાવેશ અને વાસ્તવિક ઉત્સર્જન ઘટાડા માટે વિશ્વસનીય ભાવ નિર્ધારણ નિર્ણાયક બનશે.