US ફોર્સે **30 ઓગસ્ટ 2026** ના રોજ Larak Island પર ઈરાની રોકેટ લોન્ચર્સને નિશાન બનાવીને તોડી પાડ્યા છે. આ હુમલાને કારણે દુનિયાભરના એનર્જી સપ્લાય રૂટમાં તણાવ વધ્યો છે, જેની સીધી અસર ભારતીય ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને એનર્જી શેર્સ પર પડી શકે છે.
મામલો શું છે?
અમેરિકન મિલિટરીએ ઈરાનના Larak Island પર એક સચોટ હુમલો કર્યો છે. આ હુમલાનો મુખ્ય હેતુ તે રોકેટ લોન્ચર્સને નષ્ટ કરવાનો હતો, જે Strait of Hormuz માં દરિયાઈ માઈન્સ (sea mines) બિછાવવાની તૈયારી કરી રહ્યા હતા. આ ઘટના બાદ ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સે વળતો પ્રહાર કરવાની ધમકી આપી છે, જેના કારણે વૈશ્વિક એનર્જી માર્કેટમાં ભારે અનિશ્ચિતતા ફેલાઈ ગઈ છે.
ભારત માટે શું છે ચિંતા?
Strait of Hormuz એ દુનિયાના ઓઈલ અને ગેસ સપ્લાયની મુખ્ય નળી સમાન છે. ભારત તેની 80% થી વધુ ક્રૂડ ઓઈલની જરૂરિયાતો આયાત દ્વારા પૂરી કરે છે, તેથી આ રૂટ પર કોઈ પણ પ્રકારનો ખતરો ભારતની એનર્જી સુરક્ષા માટે ગંભીર બની શકે છે.
ભારતીય શેરબજાર પર અસર
Upstream કંપનીઓ: ONGC અને Oil India જેવી કંપનીઓ માટે ક્રૂડના વધતા ભાવ ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે, કારણ કે તેમની રેવન્યુ રિયલાઈઝેશનમાં વધારો જોવા મળે છે.
Downstream કંપનીઓ: IOCL, BPCL અને HPCL જેવી માર્કેટિંગ કંપનીઓ માટે પડકાર વધી શકે છે. જો ક્રૂડના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવે અને તે રિટેલ ફ્યુઅલ પ્રાઈસમાં તુરંત ટ્રાન્સફર ન થાય, તો તેમના માર્કેટિંગ માર્જિન પર દબાણ આવી શકે છે.
વધારાનું જોખમ
ભૂ-રાજકીય તણાવને કારણે જહાજો માટેના 'War Risk Premiums' માં વધારો થઈ શકે છે, જે ક્રૂડ ઓઈલની આયાત પડતરને મોંઘી બનાવી શકે છે. આનાથી ભારતમાં ફુગાવો (Inflation) વધવાનું જોખમ પણ રહેલું છે. હવે રોકાણકારોએ Brent crude ના ભાવ અને ઓઈલ કંપનીઓના મેનેજમેન્ટના નિવેદનો પર નજીકથી નજર રાખવી જોઈએ.