ગલ્ફ ઓફ ઓમાનમાં ૫ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ના રોજ અમેરિકાએ ઈરાની ટેન્કર M/T Kylo ને નષ્ટ કર્યું અને અન્ય બે ટેન્કરોને નિષ્ક્રિય કરી દીધા છે. આ ઘટનાને કારણે એનર્જી સપ્લાય ચેઈન પર મોટું જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે, જેના કારણે ભારતીય માર્કેટમાં પણ તેલના ભાવમાં અસ્થિરતા જોવા મળી શકે છે.
૫ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ના રોજ અમેરિકાની સૈન્ય કાર્યવાહીમાં ઈરાની ઓઈલ ટેન્કર M/T Kylo ને સંપૂર્ણપણે નષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે. આ સાથે જ M/T Downy અને M/T Stark 1 નામના બે ટેન્કરોને પણ કાયમી ધોરણે નિષ્ક્રિય કરી દેવામાં આવ્યા છે. યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) એ આ હુમલાને અમેરિકી યુદ્ધ જહાજો પર થયેલા બેલિસ્ટિક મિસાઈલ હુમલાનો વળતો જવાબ ગણાવ્યો છે. સદનસીબે, આ અથડામણમાં અમેરિકી પક્ષે કોઈ જાનહાનિ થઈ નથી.
વૈશ્વિક ઉર્જા માર્ગો પર અસર
ગલ્ફ ઓફ ઓમાન અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની વૈશ્વિક ઉર્જા સપ્લાય માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. વિશ્વના મોટાભાગના ક્રૂડ ઓઈલનો જથ્થો આ જ જળમાર્ગોમાંથી પસાર થાય છે. ટેન્કરોના વિનાશ અને વધતા સૈન્ય તણાવને કારણે સમુદ્રી સુરક્ષા સામે ગંભીર સવાલો ઉભા થયા છે. એનર્જી માર્કેટમાં આવા તણાવને કારણે 'રિસ્ક પ્રીમિયમ' વધી જાય છે, એટલે કે તેલના પરિવહનનો ખર્ચ અને વીમાના દર આસમાને પહોંચવાની પૂરી શક્યતા છે.
ભારતીય રોકાણકારો માટે શું છે સંકેત?
ભારત તેના ક્રૂડ ઓઈલની જરૂરિયાત માટે આયાત પર નિર્ભર છે, તેથી ક્રૂડના ભાવમાં કોઈપણ વધારો સીધી અસર કરે છે. ૧. દેશનું આયાત બિલ વધવાથી રૂપિયા પર દબાણ આવે છે. ૨. ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ના માર્જિન પર અસર પડી શકે છે. જો ક્રૂડના ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઊંચા જ રહે, તો આ કંપનીઓ માટે ગ્રાહકો પાસેથી સંપૂર્ણ ખર્ચ વસૂલવો મુશ્કેલ બને છે.
આ સિવાય એવિએશન સેક્ટર પણ જોખમમાં છે. એરલાઇન્સ માટે ફ્યુઅલ ખર્ચ સૌથી મોટો ખર્ચ હોય છે, જેના કારણે ઊંચા ક્રૂડ ભાવથી કંપનીઓનો નફો (Profit) ઘટી શકે છે.
રોકાણકારોએ શું જોવું?
આગામી સમયમાં રોકાણકારોએ બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને ભૌગોલિક રાજકીય ઘટનાક્રમ પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ. મુખ્યત્વે એ જોવું જરૂરી છે કે શું આ સંઘર્ષ માત્ર આ વિસ્તાર પૂરતો મર્યાદિત રહે છે કે વધુ વકરે છે. ઉપરાંત, ઓઈલ અને ગેસ કંપનીઓ તેમજ એરલાઇન્સ કંપનીઓ દ્વારા તેમના હેજિંગ (Hedging) પ્લાન વિશે કોઈ નિવેદન આવે છે કે નહીં તે જોવું પણ રોકાણકારો માટે મહત્વનું રહેશે.