અમેરિકાના Global Vision Energy Partners અને Khanjee Holdings એ પાકિસ્તાનના પોર્ટ કાસિમ ખાતે **$4.4 અબજ** ના LNG ટર્મિનલ અને પાઈપલાઈન પ્રોજેક્ટનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ પ્રોજેક્ટ સરકારી કરારોને બદલે પ્રાઈવેટ મર્ચન્ટ મોડલ પર કામ કરશે, જોકે આર્થિક અનિશ્ચિતતા અને અગાઉના નિષ્ફળ પ્રયાસોને લીધે પડકારો યથાવત છે.
અમેરિકન સમર્થિત કન્સોર્ટિયમે પાકિસ્તાનના પોર્ટ કાસિમ ખાતે એક વિશાળ ઈન્ટિગ્રેટેડ લિક્વિફાઈડ નેચરલ ગેસ (LNG) ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટનો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે. આ ગ્રુપમાં Global Vision Energy Partners, Khanjee Holdings અને લક્ઝમબર્ગની General Mediterranean Holding સામેલ છે. આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પાકિસ્તાનની આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને ગેસ સંગ્રહ અને રિગેસિફિકેશન માટેની કાયમી વ્યવસ્થા ઉભી કરવાનો છે.
પ્રોજેક્ટની રૂપરેખા અને ફાઇનાન્સિંગ
આ પ્રોજેક્ટ બે તબક્કામાં વહેંચાયેલો છે. પ્રથમ તબક્કા માટે $1.7 અબજ ના ખર્ચે ટર્મિનલ અને સ્ટોરેજ ફેસિલિટી બનાવવામાં આવશે. ત્યારબાદ, $2.7 અબજ ના ખર્ચે 1,100 કિમી લાંબી ગેસ પાઈપલાઈનનું નેટવર્ક બિછાવવામાં આવશે. કન્સોર્ટિયમે આ પ્રોજેક્ટ માટે 70% ડેટ (Debt) અને 30% ઇક્વિટી (Equity) મોડલ પ્રસ્તાવિત કર્યું છે.
મર્ચન્ટ મોડલનો નવો અભિગમ
સામાન્ય રીતે પાકિસ્તાનમાં ઉર્જા પ્રોજેક્ટ્સ સરકારી ગેરેંટી અને લાંબા ગાળાના ખરીદ કરારો પર નિર્ભર હોય છે, પરંતુ આ પ્રોજેક્ટ સંપૂર્ણપણે 'મર્ચન્ટ મોડલ' પર આધારિત છે. એટલે કે, કંપની સીધી રીતે ઈન્ડસ્ટ્રિયલ ગ્રાહકોને ગેસ વેચશે. આ મોડલ માર્કેટ-ડ્રિવન ઉર્જા વાતાવરણ ઉભું કરી શકે છે, પરંતુ તેની સામે માંગ અને ભાવના જોખમો સીધા ડેવલપર્સ પર રહેશે.
શું આ પ્રોજેક્ટ સામે જોખમો છે?
કન્સોર્ટિયમે પોર્ટ કાસિમ ઓથોરિટી પાસેથી સાઈટની મંજૂરી મેળવી લીધી છે અને ઓઈલ એન્ડ ગેસ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટીમાં લાઈસન્સ માટે અરજી કરી છે. જોકે, રોકાણકારો માટે આ પ્રોજેક્ટ હજુ પણ જોખમી છે કારણ કે:
- ફંડિંગની અનિશ્ચિતતા: હજુ સુધી કોઈ પણ નક્કર આર્થિક પ્રતિબદ્ધતા (Binding financial commitments) કરવામાં આવી નથી.
- ઐતિહાસિક નિષ્ફળતા: પાકિસ્તાનમાં અગાઉ પણ અનેક વિદેશી ઉર્જા પ્રોજેક્ટ્સ રાજકીય અને આર્થિક અવરોધોને કારણે અટકી ગયા છે.
- અમલીકરણનું જોખમ: પ્રોજેક્ટની સફળતા માટે યુએસ ટ્રેડ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ એજન્સી અને એક્સપોર્ટ-ઈમ્પોર્ટ બેંક જેવા સંસ્થાનનું સમર્થન કેટલું મળે છે, તે જોવું મહત્વનું રહેશે.