પશ્ચિમ એશિયામાં સર્જાયેલા પુરવઠાના સંકટ સમયે રશિયાએ ભારતને મદદ કરી છે. રશિયન ક્રૂડની આયાત દૈનિક **2.25 મિલિયન બેરલ** સુધી પહોંચી હતી, જેણે ભારતીય રિફાઇનરીઓના ખર્ચને નિયંત્રણમાં રાખવા અને ઈંધણની અછતને રોકવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.
પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સર્જાયેલી અસ્થિરતા વચ્ચે રશિયા ભારત માટે સૌથી મોટો ઉર્જા સપ્લાયર બનીને ઉભર્યું છે. ભારતીય રિફાઇનરીઓએ પરંપરાગત સપ્લાય ચેન ખોરવાતા રશિયા તરફ ઝુકાવ વધાર્યો છે, જેના કારણે ગ્લોબલ પ્રાઈસ વોલેટિલિટી છતાં ભારતમાં ઈંધણનો પુરવઠો સ્થિર રહ્યો છે.
આયાતમાં બદલાવ અને આંકડાઓ
સંકટના સમયે ભારતે રશિયા પાસેથી દૈનિક 2.25 મિલિયન બેરલ ક્રૂડની આયાત કરી હતી, જે કુલ આયાતના લગભગ 50% જેટલો હિસ્સો છે. સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીમાં આ આંકડો ઘટીને અંદાજે 1.9 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ થયો છે. સસ્તા દરે ક્રૂડ મળવાથી ભારતીય ઓઈલ કંપનીઓને ઓપરેશનલ ખર્ચ ઘટાડવામાં મોટી મદદ મળી છે.
રિફાઈનિંગ અને ઈકોનોમી પર અસર
Indian Oil Corporation, BPCL, અને HPCL જેવી સરકારી કંપનીઓ તેમજ ખાનગી પ્લેયર્સને આ સસ્તા રશિયન ક્રૂડનો મોટો ફાયદો થયો છે. ક્રૂડના કાચા માલનો ખર્ચ ઘટવાથી રિફાઈનિંગ માર્જિન પર દબાણ ઘટ્યું છે, જે અંતે દેશના કરંટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ અને ફુગાવાને કાબૂમાં રાખવામાં મદદરૂપ સાબિત થયું છે.
ભૌગોલિક રાજકીય જોખમો અને ભવિષ્ય
રશિયા સાથેના આ વેપાર સંબંધોમાં અમેરિકા જેવા દેશો સાથેના સંબંધો અને 'Russia and Iran Sanctions Act' હેઠળના ટેરિફના જોખમો યથાવત છે. રોકાણકારો માટે આ એક સતત મોનિટરિંગનો વિષય છે. જોકે, ભારત સરકારનું પ્રાથમિક લક્ષ્ય 1.4 અબજ નાગરિકો માટે સસ્તું ઈંધણ પૂરું પાડવાનું છે.
લાંબાગાળાની ભાગીદારી
આ માત્ર ટૂંકાગાળાનો ઉકેલ નથી; બંને દેશો કુડનકુલમ ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટ જેવા પ્રોજેક્ટ્સ પર સાથે કામ કરી રહ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે આ સંબંધો હવે વ્યૂહાત્મક રીતે લાંબાગાળાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યા છે.