રશિયામાં રિફાઇનરીઓ પર ડ્રોન હુમલા થતા રશિયાએ ઈતિહાસમાં પ્રથમ વખત ભારત પાસેથી પેટ્રોલ આયાત કરવાનું શરૂ કર્યું છે. આ ઉલટો પ્રવાહ રશિયાના ઇંધણ સંકટની ગંભીરતા દર્શાવે છે.
સામાન્ય રીતે દુનિયાને તેલ પૂરૂ પાડતું રશિયા હવે ખુદ ઈંધણની અછતનો સામનો કરી રહ્યું છે. યુક્રેન દ્વારા કરવામાં આવેલા સતત ડ્રોન હુમલાઓને કારણે NORSI, Perm અને Yaroslavl જેવી રશિયન રિફાઇનરીઓ ક્ષતિગ્રસ્ત થઈ છે. આ હુમલાઓને કારણે રશિયાની ક્રૂડ પ્રોસેસિંગ ક્ષમતા ઘટીને લગભગ 70% થઈ ગઈ છે, જેના કારણે સરકારે રેશનિંગ અને નિકાસ પર પ્રતિબંધ લાદવો પડ્યો છે.
ભારતનું વધતું મહત્વ
ઈતિહાસમાં પહેલીવાર ભારત રશિયા માટે પેટ્રોલ સપ્લાયર બન્યું છે. જૂન અને જુલાઈ 2026 દરમિયાન 1 મિલિયન બેરલથી વધુ ગેસોલિન ભારતથી રશિયા મોકલવામાં આવ્યું છે. આ વ્યવહારમાં Nayara Energy નું નામ મુખ્યત્વે સામે આવ્યું છે, જેમાં રશિયન જાયન્ટ Rosneft નો પણ હિસ્સો છે. આ ઘટનાક્રમ બંને દેશો વચ્ચેના ટ્રેડિંગ સંબંધોમાં મોટું પરિવર્તન દર્શાવે છે.
ટ્રેડિંગમાં પડકારો અને જોખમ
આ ઈંધણની હેરફેર માટે 'શેડો ટેન્કર્સ' અને શિપ-ટુ-શિપ ટ્રાન્સફરનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે, જે ખાસ કરીને ભૂમધ્ય સમુદ્રમાં જોવા મળે છે. આવી જટિલ સપ્લાય ચેઈન લોજિસ્ટિકલ ખર્ચ વધારે છે અને રોકાણકારો માટે એનર્જી સેક્ટરમાં વોલેટિલિટીનું મોટું કારણ બની શકે છે.
માર્કેટ પર અસર
રશિયાએ ગેસોલિન નિકાસ પર જાન્યુઆરી 2027 સુધી અને ડીઝલ નિકાસ પર સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી પ્રતિબંધ લંબાવ્યો છે. ગ્લોબલ માર્કેટમાંથી રશિયન ઈંધણનું આ પ્રમાણ ઘટવાથી ઈંધણના ભાવ પર લાંબાગાળાની અસર પડી શકે છે. આગામી સમયમાં રિફાઇનરીઓની મરમ્મત અને લોજિસ્ટિકલ પડકારો રશિયન સરકાર અને રોકાણકારો માટે ચિંતાનો વિષય રહેશે.