વૈશ્વિક પડકારો વચ્ચે ઉર્જા સુરક્ષાની ખાતરી
રશિયાના વિદેશ મંત્રી Sergey Lavrov ની ભારત મુલાકાત દરમિયાન, તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે રશિયા ભારતને ઉર્જા પુરવઠો યથાવત રાખશે. આ જાહેરાત ત્યારે આવી છે જ્યારે વૈશ્વિક ઉર્જા બજાર અનેક ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને પ્રતિબંધોને કારણે અસ્થિર છે. Lavrov એ ખાતરી આપી કે ભારતીય ઉર્જા સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવાના તમામ કરારોનું "અયોગ્ય સ્પર્ધા" છતાં પાલન કરવામાં આવશે.
કુડનકુલમ ન્યુક્લિયર પ્રોજેક્ટ અને હાઈડ્રોકાર્બન પુરવઠો
આ સહયોગનો એક મુખ્ય આધારસ્તંભ કુડનકુલમ ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટ છે, જે બંને દેશોનો ફ્લેગશિપ જોઈન્ટ પ્રોજેક્ટ છે. ભારતીય ઉર્જાની વધતી માંગને પહોંચી વળવા માટે નવા યુનિટ્સ પર કામ ચાલી રહ્યું છે. આ પ્લાન્ટના તમામ યુનિટ્સ 2027 સુધીમાં સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત થવાની અપેક્ષા છે. આ ઉપરાંત, રશિયા ઐતિહાસિક રીતે ભારત માટે તેલ, ગેસ અને કોલસા જેવા હાઈડ્રોકાર્બનના મહત્વપૂર્ણ સપ્લાયર તરીકે ચાલુ રહેશે.
રશિયાની ઉર્જાની આકર્ષક કિંમત અને ભારતની રણનીતિ
વૈશ્વિક ઉર્જાના ભાવમાં વધારા અને પુરવઠાની ચિંતાઓને કારણે, રશિયા દ્વારા ડિસ્કાઉન્ટ ભાવે પૂરી પાડવામાં આવતી ઉર્જા ભારત માટે ખૂબ જ આકર્ષક બની છે. ભારત પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે સપ્લાયર્સમાં વિવિધતા લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, પરંતુ હાલની પરિસ્થિતિમાં રશિયા પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં આયાત વધી છે. BRICS જેવા પ્લેટફોર્મ પર વૈકલ્પિક ફાઇનાન્સિયલ સિસ્ટમ્સ વિકસાવવા અંગે પણ ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે જેથી આર્થિક સંબંધો બહારના દબાણથી ઓછા પ્રભાવિત થાય.
વધતી નિર્ભરતાના જોખમો
જોકે, રશિયા પર ભારતની વધતી નિર્ભરતા કેટલાક જોખમો પણ લાવી શકે છે. સતત ભૌગોલિક-રાજકીય સંઘર્ષ સપ્લાય ચેઇનને ખોરવી શકે છે, જેના કારણે ભાવમાં વધઘટ થઈ શકે છે અથવા તો વેપાર અને શિપિંગને અસર કરતા સેકન્ડરી સેંકશન્સ (secondary sanctions) લાગી શકે છે. આ પરિસ્થિતિમાં, ભારતની ઉર્જા સુરક્ષાની જરૂરિયાત રશિયા પર વધુ નિર્ભરતા તરફ દોરી શકે છે, જે તેની વિદેશ નીતિના વિકલ્પોને મર્યાદિત કરી શકે છે.
વ્યાપક રાજદ્વારી મંત્રણા
Sergey Lavrov ની આ મુલાકાત દરમિયાન, તેમણે ભારતીય સમકક્ષ S. Jaishankar સાથે આંતરરાષ્ટ્રીય અને પ્રાદેશિક મુદ્દાઓ, UN, BRICS અને G20 જેવા જૂથોમાં સહયોગ, વેપાર વધારવા, ટ્રાન્સપોર્ટ અને ફાઇનાન્સિયલ નેટવર્કને મજબૂત કરવા તેમજ વિજ્ઞાન અને અવકાશ ટેકનોલોજીમાં સહયોગ પર વિસ્તૃત ચર્ચા કરી. Lavrov એ વડાપ્રધાન મોદીને એક અત્યંત અસરકારક નેતા ગણાવ્યા જે દેશની સાર્વભૌમત્વ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
