PM-KUSUM 2.0 સ્કીમની સફળતા માટે નિષ્ણાતોએ માળખાગત ફેરફારોની માંગ કરી છે. **₹51,000 કરોડ**ના આઉટલે સાથે હવે સરકારનું ફોકસ ગ્રીડ રેડિનેસ અને પેમેન્ટ સિક્યુરિટી પર રહેશે.
સરકાર PM-KUSUM (પ્રધાનમંત્રી કિસાન ઉર્જા સુરક્ષા એવમ ઉત્થાન મહાભિયાન) યોજનાના બીજા તબક્કાની તૈયારી કરી રહી છે. પહેલા તબક્કામાં સ્ટેન્ડ-અલોન સોલર પંપના ઇન્સ્ટોલેશનમાં 90% લક્ષ્યાંક પ્રાપ્ત થયો હતો, પરંતુ ગ્રીડ-કનેક્ટેડ સોલર પ્લાન્ટ્સમાં પ્રગતિ ધીમી રહી છે. 10,000 મેગાવોટના લક્ષ્યાંક સામે માત્ર 2,400 મેગાવોટ જ પ્રાપ્ત કરી શકાયું છે.
પેમેન્ટ અને અમલીકરણની સમસ્યાઓ
સેન્ટર ફોર સાયન્સ એન્ડ એન્વાયરમેન્ટના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જમીન સંપાદન અને સરકારી એજન્સીઓ વચ્ચેના સંકલનનો અભાવ આ વિલંબ માટે જવાબદાર છે. સોલર ડેવલપર્સ માટે સૌથી મોટી ચિંતા સ્ટેટ ડિસ્કોમ્સ (Discoms) દ્વારા પેમેન્ટમાં થતો વિલંબ છે. જો પ્રોજેક્ટને આર્થિક રીતે સક્ષમ રાખવો હોય, તો મજબૂત પેમેન્ટ સિક્યુરિટી અને સમયસર બિલિંગ સિસ્ટમ હોવી ખૂબ જ અનિવાર્ય છે.
એગ્રીવોલ્ટેઈક્સ (Agrivoltaics) પર નવું ફોકસ
આગામી તબક્કામાં સરકાર એગ્રીવોલ્ટેઈક્સ મોડલ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે, જ્યાં એક જ જમીન પર સોલર પાવર જનરેશન અને ખેતી બંને શક્ય બનશે. આનાથી ખેડૂતોની આવકમાં વધારો થશે, પરંતુ તેની સાથે ભૂગર્ભ જળના વપરાશ પર દેખરેખ રાખવી પણ એટલી જ જરૂરી છે. ₹51,000 કરોડના બજેટ સાથે આવનારી નવી ગાઈડલાઈન્સ આ પ્રોજેક્ટની સફળતા માટે નિર્ણાયક સાબિત થશે.