ગ્લોબલ જીઓ-પોલિટિકલ ટેન્શનને કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ **$100** પ્રતિ બેરલની નજીક પહોંચતા ભારતીય ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) માટે મુશ્કેલીઓ વધી રહી છે. રિટેલ ભાવ સ્થિર હોવા છતાં, કંપનીઓ પર અંડર-રિકવરીનું ભારણ સતત વધી રહ્યું છે.
ક્રૂડ ઓઈલની તેજી અને કંપનીઓનું ટેન્શન
Indian Oil, BPCL અને HPCL જેવી સરકારી કંપનીઓ માટે અત્યારે અનિશ્ચિતતાનો માહોલ છે. સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીમાં Brent ક્રૂડ $97 ની આસપાસ ટ્રેડ કરી રહ્યું છે. ભારત તેની જરૂરિયાતના 85-90% ક્રૂડ આયાત કરે છે, તેથી આ ભાવવધારાની સીધી અસર કંપનીઓના ખર્ચ પર પડી રહી છે.
માર્જિન પર કેવી અસર?
કંપનીઓ માટે સૌથી મોટો પડકાર નફાના ગાળા (Margin) જાળવી રાખવાનો છે. હાલની સ્થિતિ એવી છે કે પેટ્રોલ વેચાણ પર કંપનીઓને પ્રતિ લિટર ₹5 નો નજીવો નફો મળી રહ્યો છે, જ્યારે ડીઝલ વેચાણમાં પ્રતિ લિટર ₹15 નું નુકસાન થઈ રહ્યું છે. આ મોટા નુકસાનને ભરપાઈ કરવા માટે કંપનીઓ હવે રિફાઈનિંગ પ્રોફિટ પર વધુ નિર્ભર બની છે.
LPG નું ભારણ
ટ્રાન્સપોર્ટેશન ફ્યુઅલ સિવાય LPG સેગમેન્ટ પણ કંપનીઓ માટે મોટી માથાકૂટ છે. જુલાઈ 2026 ના અંત સુધીમાં કંપનીઓની સંચિત અંડર-રિકવરી (Under-recoveries) ₹59,000 કરોડ ને પાર કરી ગઈ છે. સરકાર તરફથી વળતર મળતું હોવા છતાં, આટલું મોટું નુકસાન બેલેન્સ શીટ પર દબાણ વધારી રહ્યું છે.
એનર્જી સેક્ટરમાં મોટો તફાવત
આ તેજીનો ફાયદો ONGC અને Oil India જેવી અપસ્ટ્રીમ કંપનીઓને મળે છે, કારણ કે ક્રૂડના ભાવ વધતા તેમની આવક વધે છે. તેની સામે, OMCs જેવી ડાઉનસ્ટ્રીમ કંપનીઓ મોંઘા ભાવે ક્રૂડ ખરીદે છે અને જો રિટેલ ભાવ ન વધે, તો તેમની પ્રોફિટેબિલિટી ઘટે છે.
આગળ શું?
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના વધતા તણાવને કારણે હોરમૂઝની ખાડી (Strait of Hormuz) જેવા મહત્વના માર્ગો પર જોખમ રહેલું છે. રોકાણકારોની નજર હવે સરકારના આગામી નિર્ણય પર છે કે શું તેઓ રિટેલ ભાવ વધારવાની મંજૂરી આપશે કે કંપનીઓએ આ વધારાનો બોજ પોતે સહન કરવો પડશે.