સરકાર **2005** પછી પ્રથમ વખત નેશનલ ઇલેક્ટ્રિસિટી પોલિસીમાં મોટા ફેરફારો કરવાની તૈયારીમાં છે. નવા નિયમો હેઠળ વીજળીના ટેરિફને મોંઘવારી સાથે જોડવામાં આવશે અને મેન્યુફેક્ચરિંગ, રેલવે જેવા ઉદ્યોગોને ક્રોસ-સબસિડી સરચાર્જમાંથી મુક્તિ મળશે.
વીજળી વપરાશ અને નવી નીતિ
પાવર મંત્રાલય 2005 પછી પ્રથમ વખત નેશનલ ઇલેક્ટ્રિસિટી પોલિસીમાં વ્યાપક સુધારા કરીને કેબિનેટમાં રજૂ કરવાની યોજના ધરાવે છે. આ પોલિસીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય 2030 સુધીમાં પ્રતિ વ્યક્તિ વીજળી વપરાશ 2,000 kWh સુધી પહોંચાડવાનો છે, અને લાંબા ગાળાનો લક્ષ્યાંક 2047 સુધીમાં 4,000 kWh થી વધુ કરવાનો છે.
મોંઘવારી-લિંક્ડ ટેરિફ અને નાણાકીય સ્થિરતા
આ નીતિનો એક મુખ્ય હેતુ પાવર સેક્ટર માટે નાણાકીય સ્થિરતા લાવવાનો છે. ડ્રાફ્ટમાં વીજળીના ટેરિફને ચોક્કસ ઇન્ડેક્સ સાથે જોડવાનું સૂચવવામાં આવ્યું છે, જેથી સમયાંતરે ટેરિફમાં આપમેળે ગોઠવણ થઈ શકે. આનાથી રાજ્યોની ડિસ્ટ્રિબ્યુશન કંપનીઓ (ડિસ્કોમ્સ) ને ખર્ચ વસૂલવામાં સરળતા રહેશે અને દેવું ઘટાડવામાં મદદ મળશે. આ પગલાં પાવર પ્રોવાઈડર્સ માટે આવકને સ્થિર બનાવશે.
ઔદ્યોગિક ખર્ચમાં ઘટાડો
ભારતીય ઉત્પાદન ક્ષેત્રની સ્પર્ધાત્મકતા વધારવા માટે, સરકાર કેટલાક ચોક્કસ ક્ષેત્રો માટે ક્રોસ-સબસિડી સરચાર્જ દૂર કરવાનું વિચારી રહી છે. જો આ લાગુ થશે, તો મેન્યુફેક્ચરિંગ, રેલવે અને મેટ્રો સિસ્ટમ્સ જેવા ઉદ્યોગોને આ વધારાના ચાર્જમાંથી મુક્તિ મળશે. હાલમાં, ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ગ્રાહકો પાસેથી ઊંચા દરે વીજળી વસૂલીને કૃષિ અને રહેણાંક ગ્રાહકોને સબસિડી આપવામાં આવે છે. આ બોજ ઘટાડવાથી ઉત્પાદકો અને પરિવહન નેટવર્ક માટે સંચાલન ખર્ચ ઘટવાની આશા છે.
સ્પર્ધા અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફંડિંગ
ડ્રાફ્ટ પોલિસીમાં શેર્ડ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન નેટવર્કનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું છે. જેનાથી 1 MW કે તેથી વધુ લોડ ધરાવતા મોટા ગ્રાહકો માટે એક જ વિસ્તારમાં એકથી વધુ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન કંપનીઓ કાર્યરત થઈ શકે છે. આનાથી વીજળી વિતરણમાં સ્પર્ધા વધશે. જોકે, રાજ્યોની વર્તમાન યુટિલિટીઝના વિરોધને કારણે તેના અમલીકરણમાં પડકારો આવી શકે છે.
આ ઉર્જા લક્ષ્યાંકો પૂરા કરવા માટે મોટા પાયે મૂડીની જરૂર પડશે. અંદાજો મુજબ, 2032 સુધીમાં પાવર સેક્ટરને આશરે ₹50 લાખ કરોડ અને 2047 સુધીમાં ₹200 લાખ કરોડ ની જરૂર પડશે. આ અંતરને પહોંચી વળવા માટે, પોલિસી NaBFID અને NIIF જેવા ખાસ ધિરાણ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકે છે.
આગળ જતા, રોકાણકારો માટે કેબિનેટની મંજૂરી અને ત્યારબાદ રાજ્ય વીજળી નિયમનકારી આયોગો દ્વારા આ ધોરણોનો સ્વીકાર મુખ્ય રહેશે. સમાંતર વિતરણ લાઇસન્સિંગ અને મોંઘવારી-લિંક્ડ ટેરિફના અમલીકરણની સમયરેખા પર રાજ્ય સરકારોનો પ્રતિભાવ ભવિષ્યના અપડેટ્સમાં કેન્દ્રસ્થાને રહેશે.