ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ એટમિક એનર્જીએ NPCIL હેઠળ એક નવી કન્સલ્ટિંગ સબસિડિયરી બનાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આનો હેતુ 2025 ના SHANTI Act બાદ ન્યુક્લિયર સેક્ટરમાં પ્રવેશતી ખાનગી કંપનીઓને લાયસન્સિંગ અને સેફ્ટીના જટિલ નિયમો સમજવામાં મદદ કરવાનો છે, જેથી ભારત વર્ષ 2047 સુધીમાં **100 GW** ન્યુક્લિયર કેપેસિટીનું લક્ષ્ય હાંસલ કરી શકે.
ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ એટમિક એનર્જીએ ન્યુક્લિયર પાવર કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા લિમિટેડ (NPCIL) હેઠળ એક સંપૂર્ણ માલિકીની કન્સલ્ટિંગ સબસિડિયરી સ્થાપવાનો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે. આ એકમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતની ન્યુક્લિયર પાવર જનરેશન ઇન્ડસ્ટ્રીમાં પ્રવેશ કરવા માંગતી ખાનગી કંપનીઓને ટેકનિકલ, એન્જિનિયરિંગ અને રેગ્યુલેટરી માર્ગદર્શન પૂરું પાડવાનો છે.
ન્યુક્લિયર કેપેસિટીનું લક્ષ્ય
ભારતે વર્ષ 2047 સુધીમાં 100 GW ન્યુક્લિયર એનર્જી કેપેસિટી પ્રાપ્ત કરવાનું મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્ય રાખ્યું છે. જેમાં સરકારી દિગ્ગજ NPCIL દ્વારા 54 GW પાવર તૈયાર કરવામાં આવશે, જ્યારે બાકીની કેપેસિટી ખાનગી અને અન્ય જાહેર ક્ષેત્રની કંપનીઓ દ્વારા પૂર્ણ કરવાની અપેક્ષા છે. આ નવી કન્સલ્ટિંગ આર્મ એક સેતુ તરીકે કામ કરશે, જે નવા ખેલાડીઓને ડિઝાઇન અને સાઇટ સિલેક્શનમાં મદદ કરી પ્રેસરાઇઝ્ડ હેવી વોટર રિએક્ટર્સ (PHWR) ના અમલીકરણને વેગ આપશે.
SHANTI Act ની અસર
ડિસેમ્બર 2025 માં પસાર થયેલ 'સસ્ટેનેબલ હાર્નેસિંગ એન્ડ એડવાન્સમેન્ટ ઓફ ન્યુક્લિયર એનર્જી ફોર ટ્રાન્સફોર્મિંગ ઇન્ડિયા' (SHANTI) Act એ ન્યુક્લિયર સેક્ટરમાં સરકારી મોનોપોલી દૂર કરી છે. જો કે, આંતરરાષ્ટ્રીય સેફ્ટી સ્ટાન્ડર્ડ્સ અને કડક લાયસન્સિંગ પ્રોટોકોલ્સને કારણે આ ક્ષેત્ર હજુ પણ જટિલ છે. નવી સબસિડિયરી ખાનગી કંપનીઓને લાયસન્સ અરજીઓ અને મેન્ટેનન્સ વ્યૂહરચના બનાવવામાં મદદરૂપ થશે.
પડકારો અને રોકાણકારો માટે ચેતવણી
આ પહેલમાં જોખમો પણ રહેલા છે, ખાસ કરીને SHANTI Act હેઠળની લાયબિલિટી ફ્રેમવર્ક અને ન્યુક્લિયર અકસ્માત અંગેની જવાબદારીઓ. વધુમાં, NPCIL પોતાની પ્રોજેક્ટ્સની જવાબદારીમાં વ્યસ્ત હોવાથી સંસાધનોની ખેંચ સર્જાય તેવી શક્યતા છે.
રોકાણકારો માટે નોંધવું મહત્વનું છે કે, NPCIL એ 100% સરકારી માલિકીની કંપની છે અને તે NSE કે BSE પર લિસ્ટેડ નથી. તે માત્ર બોન્ડ્સ જેવા ડેટ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ દ્વારા જ એક્સચેન્જ પર હાજર છે. તેથી, આ કોઈ સીધી શેરબજારની તક નથી, પરંતુ એનર્જી સેક્ટરના બદલાતા લેન્ડસ્કેપને સમજવાની એક મહત્વપૂર્ણ ઘટના છે.