કેરળ પાવર સંકટ: ન્યુક્લિયર પ્લાન્ટ પ્રસ્તાવ પર જાહેર જનતાની સમીક્ષા થશે

કેરળ હાલમાં ગંભીર વીજળીની અછતનો સામનો કરી રહ્યું છે, જ્યાં વીજળીની માંગ **4,800 MW** સુધી પહોંચી ગઈ છે અને હાઇડલ (Hydel) રિઝર્વ **28%** પર આવી ગયા છે. સરકારે જણાવ્યું છે કે ચેમેનીમાં કોઈપણ ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટનો પ્રસ્તાવ આગળ વધે તે પહેલાં તેના પર વ્યાપક જાહેર અને રાજકીય વિચાર-વિમર્શ કરવો પડશે.

કેરળમાં વીજળી સંકટની સ્થિતિ

કેરળ હાલમાં વીજળીની ભારે અછતનો સામનો કરી રહ્યું છે. રાજ્યમાં વીજળીની માંગ વધીને 4,700–4,800 MW થઈ ગઈ છે, જે ગયા વર્ષના સમાન ગાળામાં નોંધાયેલા 3,500–3,600 MW કરતાં ઘણી વધારે છે. રાજ્ય પોતાની કુલ જરૂરિયાતનો માત્ર 17% આંતરિક રીતે ઉત્પન્ન કરી રહ્યું છે. આ કારણે, સરકાર ચેમેની, કાસારગોડમાં સંભવિત ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટ સહિતના લાંબા ગાળાના ઉકેલો શોધી રહી છે. જોકે, વીજળી મંત્રી સની જોસેફે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આવો પ્રોજેક્ટ જાહેર જનતા, રાજકીય પક્ષો અને સ્થાનિક પ્રતિનિધિઓની સંપૂર્ણ સલાહ-મસલત પછી જ આગળ વધશે.

હાઇડલ રિઝર્વમાં ઘટાડાની અસર

વર્તમાન વીજળી સંકટનું મુખ્ય કારણ હાઇડલ પાવર પર ભારે નિર્ભરતા છે, જે નબળા ચોમાસાને કારણે ગંભીર રીતે પ્રભાવિત થયું છે. હાઇડલ જળાશયનું સ્તર 28% સુધી ઘટી ગયું છે, જે ગયા વર્ષે આ સમયે 60% હતું. આ ઘટાડો, વધતું તાપમાન અને ઘરગથ્થુ ઉપકરણો તેમજ ઇલેક્ટ્રિક વાહનોના વધતા ઉપયોગને કારણે વીજળીનો વપરાશ વધવાથી કેરળ સ્ટેટ ઇલેક્ટ્રિસિટી બોર્ડ (KSEB) પર ભારે દબાણ આવ્યું છે. તાત્કાલિક અછતને પહોંચી વળવા માટે, રાજ્ય ઊંચા બજાર ભાવે ટૂંકા ગાળાની વીજળી ખરીદવા મજબૂર બન્યું છે.

ખર્ચ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના પડકારો

વીજળી ખરીદી કરારો (Power Purchase Agreements) અને સંગ્રહ ક્ષમતાની મર્યાદાઓ દ્વારા આ સંકટનો નાણાકીય પ્રભાવ વધુ વકરી રહ્યો છે. રાજ્ય સુપ્રીમ કોર્ટમાં એક ભૂતપૂર્વ લાંબા ગાળાના કરાર રદ કરવા સંબંધિત કાનૂની લડાઈમાં સામેલ છે, જેના હેઠળ ₹4.29 પ્રતિ યુનિટના નીચા દરે વીજળી સુરક્ષિત થઈ શકી હોત. આ ઉપરાંત, જ્યારે રાજ્ય નવીનીકરણીય ઉર્જામાં રોકાણ કરી રહ્યું છે, ત્યારે સૌર ઉર્જાનો ઉપયોગ અપૂરતી બેટરી સ્ટોરેજ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર દ્વારા મર્યાદિત છે. આ વિસંગતતાને કારણે રાજ્ય રાત્રિ દરમિયાન લગભગ ₹10 પ્રતિ યુનિટના ભાવે વીજળી ખરીદવા મજબૂર છે, જે દિવસ દરમિયાન સૌર ઉર્જાના ખર્ચ કરતાં ઘણો વધારે છે.

ઊર્જા સંરક્ષણ અને ભવિષ્યની દિશા

વીજળીની પુરવઠાની ખાધને પહોંચી વળવા, સરકારે નાગરિકોને બિનજરૂરી વીજળીનો ઉપયોગ ઘટાડવા, ખાસ કરીને પીક અવર્સ (Peak Hours) દરમિયાન, અપીલ કરી છે. ઊર્જા કાર્યક્ષમતાને પ્રોત્સાહન આપવાના પ્રયાસો પણ ચાલી રહ્યા છે, જેમ કે એર કંડિશનરનું તાપમાન 25 ડિગ્રી સેલ્સિયસ પર પ્રમાણિત કરવાની ભલામણ. ચાલુ સંકટ છતાં, રાજ્ય ગ્રીડ સ્થિરતા જાળવવા માટે અન્ય રાજ્યો પાસેથી ઉધાર લીધેલી વીજળી ચૂકવી રહ્યું છે. રોકાણકારો અને હિતધારકોએ રદ થયેલ વીજળી ખરીદી કરાર સંબંધિત કાનૂની કાર્યવાહીની પ્રગતિ અને ચેમેની સ્થળ માટે કોઈપણ ઔપચારિક પ્રોજેક્ટ દરખાસ્તોની સમયરેખા પર નજર રાખવી જોઈએ, કારણ કે તે રાજ્યના લાંબા ગાળાના વીજળી ખર્ચ અને ઊર્જા સુરક્ષાને સીધી અસર કરશે.