ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જ્યાં સુધી અમેરિકા આર્થિક પ્રતિબંધો પાછા નહીં ખેંચે અને નૌકાદળની કામગીરી બંધ નહીં કરે, ત્યાં સુધી સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ બંધ રહેશે. આ નિર્ણયથી વૈશ્વિક એનર્જી સપ્લાય પર મોટું જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે, જેની સીધી અસર ભારત જેવા ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરતા દેશો પર પડી રહી છે.
એનર્જી માર્કેટ પર દબાણ
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ જે વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલ અને લિક્વિફાઈડ નેચરલ ગેસ (LNG) માટે મુખ્ય ધમની સમાન છે, તે ૨૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ થી કોમર્શિયલ ટ્રાન્સપોર્ટેશન માટે લગભગ બંધ છે. વિશ્વના દરરોજના ઓઈલ અને ગેસ સપ્લાયના અંદાજે ૨૦% હિસ્સો આ સાંકડા માર્ગમાંથી પસાર થાય છે, જેના બંધ થવાથી વૈશ્વિક બજારોમાં ભારે અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે.
ભારત માટે શું છે જોખમ?
ભારત તેની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરે છે. આ નાકાબંધીના કારણે ઓઈલના ભાવમાં આવતી વોલેટિલિટી દેશના ઈમ્પોર્ટ બિલ અને મોંઘવારીમાં સીધો વધારો કરી રહી છે. આ સિવાય, પર્શિયન ગલ્ફમાં વધતા તણાવને કારણે દરિયાઈ વીમા (Maritime Insurance) અને લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચમાં પણ ભારે ઉછાળો આવ્યો છે, જે વિવિધ સેક્ટરની કંપનીઓના પ્રોફિટ માર્જિન પર અસર કરી રહ્યા છે.
આગામી સમયમાં શું અપેક્ષા?
નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી BRICS સમિટ દરમિયાન ઈરાની નેતાએ પુષ્ટિ કરી છે કે તેઓ એપ્રિલ ૨૦૨૬ થી ચાલી રહેલી નૌકાદળની કાર્યવાહી અને ફ્રોઝન એસેટ્સના મુદ્દે કોઈ બાંધછોડ કરવા તૈયાર નથી. રોકાણકારો હવે ઓમાન જેવા મધ્યસ્થી દેશો અને રાજદ્વારી વાટાઘાટો પર નજર રાખી રહ્યા છે. જો કોઈ પણ પ્રકારની મડાગાંઠ ઉકેલાય તો જ એનર્જી પ્રાઈસમાં રહેલું પ્રીમિયમ ઘટી શકે છે, અન્યથા વૈશ્વિક સ્તરે ઈંધણના ભાવમાં વધઘટ ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે.