ઈરાને પ્રતિબંધો હટાવવાના બદલામાં સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ ખોલવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ રૂટ દ્વારા વૈશ્વિક ઓઈલ સપ્લાયનો મોટો હિસ્સો પસાર થતો હોવાથી, આ સમાચાર ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને ભારતીય એનર્જી સેક્ટર માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાગચીએ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝને ફરીથી ખોલવા માટે એક નવો પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે. બદલામાં ઈરાને ઓઈલ સેક્ટર પરના પ્રતિબંધો હટાવવાની અને નૌકાદળની નાકાબંધી બંધ કરવાની શરત રાખી છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, વિશ્વના કુલ તેલ પુરવઠાના અંદાજે 20% થી 30% હિસ્સો આ દરિયાઈ માર્ગેથી પસાર થાય છે, તેથી અહીં કોઈપણ હલચલ સીધી રીતે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં અસ્થિરતા લાવે છે.
ભારતીય એનર્જી શેરો પર અસર
ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઈલ આ વિસ્તારમાંથી જ આયાત કરે છે. જો આ પ્રસ્તાવને કારણે ભૌગોલિક તણાવ ઘટે છે, તો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં રહેલો 'રિસ્ક પ્રીમિયમ' ઘટી શકે છે.
- ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs): Indian Oil Corporation, BPCL અને HPCL જેવી કંપનીઓના માર્જિન પર ક્રૂડના ભાવની સીધી અસર પડે છે. જો ક્રૂડના ભાવ સ્થિર રહે તો આ કંપનીઓની પ્રોફિટેબિલિટી વધી શકે છે.
- અપસ્ટ્રીમ કંપનીઓ: ONGC અને Oil India જેવી કંપનીઓને ક્રૂડના વધતા ભાવથી ફાયદો થાય છે, તેથી ભાવમાં ઘટાડો તેમની આવક પર અસર કરી શકે છે.
- અન્ય સેક્ટર્સ: એવિએશન સેક્ટર (Aviation Turbine Fuel) અને પેઇન્ટ તથા ટાયર બનાવતી કંપનીઓ માટે ઓઈલના ઘટતા ભાવ એક રાહત સમાન છે, કારણ કે તેમને ઇનપુટ કોસ્ટમાં ઘટાડો જોવા મળે છે.
રોકાણકારોએ કેમ સાવધ રહેવું જોઈએ?
બજારમાં આ પ્રસ્તાવને લઈને ઉત્સાહ છે, પરંતુ નિષ્ણાતો તેને અત્યારે સાવચેતીથી જોઈ રહ્યા છે. આ ક્ષેત્રમાં અગાઉ પણ અનેક શાંતિ મંત્રણાઓ નિષ્ફળ રહી છે. આ માત્ર એક પ્રસ્તાવ છે, કોઈ અંતિમ સમજૂતી નથી. જ્યાં સુધી પ્રતિબંધો હટાવવાની સત્તાવાર જાહેરાત ન થાય, ત્યાં સુધી ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં અસ્થિરતા જળવાઈ રહેવાની શક્યતા છે. રોકાણકારોએ આ મામલે સત્તાવાર અપડેટ્સ પર નજર રાખવી જોઈએ.