ભારત સરકારના ₹37,500 કરોડના કોલ ગેસિફિકેશન પ્લાન માટે NTPC અને Adani સહિત સાત કંપનીઓ આગળ આવી છે, પરંતુ પ્રોજેક્ટના ઉંચા ખર્ચ અને ટેકનિકલ અવરોધોને લીધે કામગીરી અટકી છે.
ભારત સરકારની કેમિકલ્સ અને ફર્ટિલાઇઝરની આયાત ઘટાડવાની મહત્વકાંક્ષી કોલ ગેસિફિકેશન યોજના હાલમાં નાણાકીય અવરોધોનો સામનો કરી રહી છે. મે ૨૦૨૬માં કેબિનેટ દ્વારા મંજૂર કરાયેલી ₹37,500 કરોડની ઈન્સેન્ટિવ સ્કીમ હેઠળ NTPC Limited, Adani Enterprises, Talcher Fertilisers, Gallantt Ispat અને Shyam Sel & Power જેવી કંપનીઓએ પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યા છે. જોકે, પ્લાન્ટ અને મશીનરીના ખર્ચ પર 20% ની નાણાકીય સહાય છતાં, પ્રોજેક્ટનો પ્રારંભિક ખર્ચ કંપનીઓ માટે મોટો પડકાર બની રહ્યો છે.
ટેકનિકલ અને નાણાકીય વાસ્તવિકતા
કોલસામાંથી મિથેનોલ અને એમોનિયા બનાવવાની પ્રક્રિયા ખૂબ જ ખર્ચાળ છે. આ પ્રોજેક્ટ્સનો જેસ્ટેશન પિરિયડ લાંબો હોય છે, જેના કારણે કંપનીઓએ પ્લાન્ટ શરૂ થાય તે પહેલાં જંગી મૂડી રોકવી પડે છે. વધુમાં, ભારતીય કોલસામાં એશ (Ash) નું પ્રમાણ વધુ હોવાથી ખાસ પ્રકારની મોંઘી ટેકનોલોજી વાપરવી પડે છે, જે નાણાકીય જોખમમાં વધારો કરે છે.
શા માટે માત્ર મોટી કંપનીઓ જ આગળ?
ઉંચી મૂડી અને ટેકનિકલ જોખમોને કારણે આ યોજનામાં હાલ માત્ર મોટી કેપિટલ ધરાવતી કંપનીઓ જ ટકી શકે છે. ઘણી બેંકો ગેરંટીડ ઓફટેક એગ્રીમેન્ટ્સ (Offtake Agreements) વિના લોન આપવા તૈયાર નથી. 2030 સુધીમાં 100 મિલિયન ટન ગેસિફિકેશન ક્ષમતા હાંસલ કરવા માટે સરકાર હવે ક્રેડિટ-ગેરંટી મિકેનિઝમ જેવી નવી રાહતો લાવે તેવી શક્યતા છે.
રોકાણકારો માટે હવે એ જોવું મહત્વનું રહેશે કે પ્રોજેક્ટ્સ ક્યારે ફાઈનાન્શિયલ ક્લોઝર સુધી પહોંચે છે અને સરકાર કયા પોલિસી ફેરફારો કરે છે.