ભારતની ₹18,100 કરોડની બેટરી પ્રોડક્શન લિન્ક્ડ ઈન્સેન્ટિવ (PLI) સ્કીમ હાલ સંઘર્ષ કરી રહી છે. 50 GWh ના લક્ષ્યાંક સામે અત્યાર સુધી માત્ર **2 GWh** થી ઓછી ક્ષમતા જ હાંસલ થઈ શકી છે, જે મોટી કંપનીઓ માટે ચિંતાનો વિષય છે.
સરકારી લક્ષ્યાંક અને વાસ્તવિકતા વચ્ચે મોટું અંતર
વર્ષ 2021માં લોન્ચ થયેલી આ મહત્વાકાંક્ષી યોજના પાછળ સરકારનો ઉદ્દેશ્ય એડવાન્સ કેમિસ્ટ્રી સેલ્સ (ACC) નું સ્થાનિક સ્તરે ઉત્પાદન કરવાનો હતો. જોકે, લેટેસ્ટ ડેટા મુજબ 50 GWh ના નિર્ધારિત લક્ષ્યાંક સામે માત્ર 2 GWh થી ઓછી ક્ષમતા હાલ કાર્યરત છે. આ મોટો તફાવત ઉદ્યોગ જગતમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.
આ દિગ્ગજો કેમ ફસાયા છે?
Reliance Industries, Ola Electric અને Rajesh Exports જેવી મોટી કંપનીઓએ આ સ્કીમમાં ભાગ લીધો છે, પરંતુ મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્લાન્ટ સ્થાપવામાં ભારે મુશ્કેલીઓ પડી રહી છે. મુખ્ય અવરોધોમાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો અભાવ અને અત્યાધુનિક બેટરી બનાવવાની ટેકનિકલ કુશળતાની અછત મુખ્ય છે.
કાચા માલ અને ટેકનોલોજીની નિર્ભરતા
ભારતીય ઉત્પાદકો હજુ પણ એનોડ અને કેથોડ જેવા મહત્વના ઘટકો માટે વૈશ્વિક સપ્લાયર્સ પર નિર્ભર છે. ખાસ કરીને ચીન પાસેથી મળતી ટેકનોલોજીના ટ્રાન્સફર પરના પ્રતિબંધોને કારણે પ્લાન્ટ્સને કાર્યરત કરવામાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે. જ્યાં સુધી ભારતમાં મટિરિયલ સાયન્સમાં કોઈ મોટું સંશોધન કે સ્વતંત્ર ટેકનોલોજી ઉપલબ્ધ નહીં થાય, ત્યાં સુધી નફાકારક ઉત્પાદન કરવું મુશ્કેલ છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી
આ પ્રોજેક્ટ્સ માટે ખૂબ જ મોટા પ્રમાણમાં મૂડી (Capital Expenditure) ની જરૂર છે. કામગીરીમાં વિલંબ થવાથી કંપનીઓના કેશ ફ્લો અને પ્રોફિટ માર્જિન પર દબાણ આવી શકે છે. રોકાણકારોએ હવે કંપનીઓના પ્રોડક્શન ટાઈમલાઈન અને નવી ટેકનોલોજી (જેમ કે સોડિયમ-આયન) તરફના વળાંક પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ.