ભારત ન્યુક્લિયર પાવર ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભર બનવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. કલ્પક્કમ સ્થિત **500 MW** પ્રોટોટાઇપ ફાસ્ટ બ્રીડર રિએક્ટર (PFBR) હવે માર્ચ **2027** સુધીમાં સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત થવાનું લક્ષ્ય ધરાવે છે.
પ્રોજેક્ટની સ્થિતિ અને લક્ષ્ય
ભારતીય નાભિકીય વિદ્યુત નિગમ લિમિટેડ (BHAVINI) સંચાલિત આ પ્રોજેક્ટ તેના અંતિમ તબક્કામાં છે. એપ્રિલ 2026 માં રિએક્ટરે 'ફર્સ્ટ ક્રિટિકાલિટી' (નિયંત્રિત ન્યુક્લિયર ચેઈન રિએક્શન) નો મહત્વનો સીમાચિહ્ન હાંસલ કર્યો હતો. આ રિએક્ટર ભારતની ત્રણ-તબક્કાની ન્યુક્લિયર પાવર યોજનાનો પાયો છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશના થોરિયમ ભંડારનો કાર્યક્ષમ ઉપયોગ કરવાનો છે.
ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સપ્લાય ચેઈન પર અસર
જોકે BHAVINI અને NPCIL જેવી કંપનીઓ શેરબજારમાં લિસ્ટેડ નથી, પરંતુ તેમના હજારો કરોડના મૂડી ખર્ચની અસર ખાનગી ક્ષેત્રની કંપનીઓ પર ચોક્કસપણે પડે છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ માટે સ્પેશિયલાઇઝ્ડ એન્જિનિયરિંગ, હાઈ-ગ્રેડ સ્ટીલ, ઇલેક્ટ્રિકલ કોમ્પોનન્ટ્સ અને એડવાન્સ્ડ મશીનરીની જરૂર પડે છે. પરિણામે, પાવર ઇક્વિપમેન્ટ અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્ષેત્રની ખાનગી કંપનીઓના ઓર્ડર બુક પર તેની સકારાત્મક અસર જોવા મળી શકે છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી
ન્યુક્લિયર સેક્ટરના પ્રોજેક્ટ્સ ખૂબ જ મૂડી-સઘન (Capital-intensive) હોય છે અને તેમાં સમય લાગી શકે છે. પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ અથવા ખર્ચમાં વધારો થવાની શક્યતા હંમેશા રહે છે, જે પ્રોજેક્ટની આવકને અસર કરી શકે છે. હાલમાં, SHANTI Act 2025 હેઠળ સરકાર ન્યુક્લિયર ક્ષમતા વધારવા પર ધ્યાન આપી રહી છે, જે લાંબા ગાળા માટે એનર્જી સેક્ટરના રોકાણકારોએ મોનિટર કરવા જેવો વિષય છે.