ભારતની ઇથેનોલ પ્રોડક્શન ક્ષમતા હવે **2,000 કરોડ લિટર** સુધી પહોંચી ગઈ છે, જે E20 ફ્યુઅલની જરૂરિયાતને સંતોષે છે. હવે ઉદ્યોગનું ધ્યાન ક્ષમતા વધારવાને બદલે ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો અને ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ઉપયોગ દ્વારા માંગ જાળવી રાખવા પર છે.
ભારતીય ઇથેનોલ સેક્ટર અત્યારે એક મોટા ટ્રાન્સફોર્મેશનમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. સપ્લાયની અછત ધરાવતા તબક્કામાંથી નીકળીને દેશ હવે સરપ્લસ કેપેસિટી તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. છેલ્લા એક દાયકામાં ઉત્પાદન ક્ષમતા 421 કરોડ લિટર (2014) થી વધીને 2,000 કરોડ લિટર (2026) સુધી પહોંચી ગઈ છે. પેટ્રોલ સાથે 20% ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ (E20) નું લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરવા માટે આ ક્ષમતા પૂરતી છે, તેથી હવે સરકાર અને ઉદ્યોગ લાંબા ગાળાની સ્થિરતા પર ધ્યાન આપી રહ્યા છે.\n\n### કાચા માલની નિર્ભરતામાં બદલાવ\n\nઆ બજારમાં સૌથી મોટો બદલાવ કાચા માલની વિવિધતા છે. પરંપરાગત રીતે શેરડી પર નિર્ભર રહેતો ઉદ્યોગ હવે 70% ઇથેનોલ અનાજ આધારિત ફીડસ્ટોકમાંથી મેળવે છે. ખાસ કરીને મકાઈ (Maize) 345 કરોડ લિટર ઉત્પાદન સાથે મહત્વનું યોગદાન આપી રહી છે. આ વ્યૂહરચનાનો હેતુ ખાંડ ઉદ્યોગને વોલેટિલિટીથી બચાવવાનો છે. જોકે, અનાજ પરની આ નિર્ભરતા ખાદ્ય સુરક્ષા અને મોંઘવારીને લઈને નવા જોખમો પણ ઊભા કરે છે.\n\n### ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ અને ઇન્ડસ્ટ્રિયલ માંગનો આગામી તબક્કો\n\nરોડ ટ્રાન્સપોર્ટની જરૂરિયાતો પૂરી થયા બાદ, સરકાર હવે ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વ્હીકલ્સ (FFV) પર ભાર મૂકી રહી છે, જે વધારાની 312 કરોડ લિટર ઇથેનોલની માંગ ઊભી કરી શકે છે. આ ઉપરાંત, સસ્ટેનેબલ એવિએશન ફ્યુઅલ (SAF) અને બાયો-બેઝ્ડ કેમિકલ્સ ક્ષેત્રે પણ સંશોધન ચાલી રહ્યું છે.\n\n### રોકાણકારો માટે શું મહત્વનું છે?\n\nરોકાણકારોએ હવે માત્ર ડિસ્ટિલરીઓની સંખ્યા પર નહીં, પરંતુ કંપનીઓ કઈ રીતે ફીડસ્ટોકના ભાવની અસ્થિરતાને મેનેજ કરે છે તેના પર નજર રાખવી જોઈએ. અનાજના ભાવ બદલાતા રહેતા હોવાથી, જે કંપનીઓ પાસે કાચા માલના સોર્સિંગમાં ફ્લેક્સિબિલિટી છે, તે નફો જાળવી શકશે. સાથે જ, સરકારની ફૂડ-વર્સિસ-ફ્યુઅલ પોલિસી પર પણ ખાસ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે, કારણ કે ભવિષ્યમાં અનાજના વપરાશ પર કોઈપણ પ્રતિબંધ સીધો જ કંપનીઓની રેવન્યુ પર અસર કરી શકે છે.