ભારતે **2030** ના બદલે **2025** માં જ **20%** ઈથેનોલ બ્લેન્ડિંગ (E20) નું લક્ષ્ય સિદ્ધ કર્યું છે. એનર્જી સુરક્ષા માટે આ મોટી સિદ્ધિ છે, પરંતુ હવે ફૂડ સિક્યોરિટી અને કાચા માલ (Feedstock) પર સરકારના કડક નિયમો ઉદ્યોગ માટે નવા પડકારો લઈને આવ્યા છે.
ભારતનું ઈંધણ ક્ષેત્ર અત્યારે એક મોટા બદલાવમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. 2030 ના નિર્ધારિત લક્ષ્યાંકને 5 વર્ષ વહેલા જ 2025 માં પૂર્ણ કરી દેતા સરકારે એક મોટી ઉપલબ્ધિ મેળવી છે. આ કવાયતનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ક્રૂડ ઓઈલની આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડવાનો હતો, જે દેશના ઈમ્પોર્ટ બિલમાં મોટો હિસ્સો ધરાવે છે. જોકે, આ સફળતા પાછળ હવે ઊર્જા સ્વાવલંબન અને ખાદ્ય સુરક્ષા (Food Security) વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો જટિલ મુદ્દો સામે આવ્યો છે.
ક્ષમતા વિરુદ્ધ માંગનો પડકાર
ઈન્ડસ્ટ્રીએ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાછળ આક્રમક રોકાણ કરીને લગભગ 20 અબજ લિટરની સ્થાપિત ક્ષમતા તો ઉભી કરી દીધી છે, પરંતુ હવે રોકાણકારોની નજર 'કેપેસિટી યુટિલાઈઝેશન' પર છે. માત્ર પ્લાન્ટ હોવા પૂરતું નથી; જો સરકારી મેન્ડેટ બદલાય અથવા માંગમાં સ્થિરતા ન રહે, તો નફાકારકતા પર સીધી અસર પડી શકે છે.
ફૂડ વર્સેસ ફ્યુઅલની રણનીતિ
સરકાર હવે 'ફૂડ વર્સેસ ફ્યુઅલ' ની ચર્ચાને ગંભીરતાથી લઈ રહી છે. ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવ નિયંત્રણમાં રાખવા માટે ખાંડના રસ (Sugarcane Juice) ના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ અને ડ્યુટી-ફ્રી સુગર ઈમ્પોર્ટ જેવા પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. આ નિર્ણય સુગર અને ડિસ્ટિલરી કંપનીઓ માટે મુશ્કેલ સ્થિતિ પેદા કરી રહ્યો છે, જેઓ કાચા માલ તરીકે શેરડી કે મોલાસીસ પર નિર્ભર છે.
હવે ગ્રેઈન-બેઝ્ડ ફીડસ્ટોક તરફ નજર
ઉદ્યોગ હવે મકાઈ (Maize) અને બગડેલા ચોખા (Damaged Rice) જેવા અનાજ આધારિત કાચા માલ તરફ વળી રહ્યો છે. આ બદલાવ નવા જોખમો લઈને આવ્યો છે, કારણ કે અનાજના ભાવમાં રહેલી અસ્થિરતા અને સપ્લાય ચેઈન મેનેજમેન્ટ શેરડીની સરખામણીએ વધુ જટિલ છે. ઉપરાંત, પાણીની અછત ધરાવતા વિસ્તારોમાં પર્યાવરણીય નિયમો પણ હવે કડક બની રહ્યા છે.
આગામી ક્વાર્ટર્સમાં એ જોવું મહત્વનું રહેશે કે કંપનીઓ કેવી રીતે પોતાના માર્જિન સાચવે છે અને ફ્લેક્સિબલ પ્રોડક્શન સુવિધાઓ દ્વારા કાચા માલમાં ફેરફાર કરી શકે છે.