Indian Oil Corporation અને Reliance Industries જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓ હવે પર્શિયન ગલ્ફથી ક્રૂડ ઓઈલ લાવવા માટે સીધું જ ટેન્કર ભાડે લઈ રહી છે. લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ ઘટાડવા માટે લેવાયેલા આ નિર્ણયથી ઓપરેટિંગ માર્જિન પર શું અસર પડશે, તે જોવું મહત્વનું છે.
ભારતીય ઓઈલ રિફાઇનરી કંપનીઓ પર્શિયન ગલ્ફથી ક્રૂડ ઓઈલની આયાત કરવાની પદ્ધતિમાં મોટો બદલાવ લાવી રહી છે. અત્યાર સુધી જે 'કોસ્ટ-એન્ડ-ફ્રેઈટ' કોન્ટ્રાક્ટ્સ ચાલતા હતા, જેમાં સપ્લાયર જ ડિલિવરીની જવાબદારી સંભાળતા હતા, તેના બદલે હવે Indian Oil Corporation, Reliance Industries, Bharat Petroleum અને HPCL-Mittal Energy જેવી કંપનીઓ હવે પોતાના ટેન્કર જાતે ચાર્ટર (ભાડે) કરી રહી છે. આ 'ફ્રી-ઓન-બોર્ડ' ખરીદી પદ્ધતિથી કંપનીઓને સપ્લાય ચેઈન પર વધુ કંટ્રોલ મળશે.
આ બદલાવ કેવી રીતે શક્ય બન્યો?
આ વ્યુહાત્મક ફેરફાર Directorate General of Shipping દ્વારા લેવાયેલા એક નિર્ણયને આભારી છે. અગાઉ, Strait of Hormuz થી પસાર થતા જહાજો પર ભારતીય ક્રૂ મેમ્બર્સને રાખવા અંગે સુરક્ષાના કારણોસર કડક નિયમો હતા. હવે નવા પોલિસી ફેરફારને કારણે મંજૂરી મેળવીને ભારતીય સ્ટાફ સાથે જહાજો ઓપરેટ કરી શકાય છે, જેનાથી સ્થાનિક રિફાઇનરીઓ માટે પોતાના જહાજો તૈનાત કરવાનો રસ્તો સાફ થયો છે.
નાણાકીય ગણિત અને જોખમ
આ નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય હેતુ ખર્ચમાં ઘટાડો કરવાનો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય ટ્રેડર્સ જે મોટી રકમનો પ્રીમિયમ લેતા હતા, તેને દૂર કરીને રિફાઇનરીઓ હવે સીધો ફાયદો મેળવવા માંગે છે. ઓક્ટોબર ડિલિવરી માટે ઈરાકી ક્રૂડ પર મળતા આકર્ષક ડિસ્કાઉન્ટનો લાભ લેવા માટે પણ આ તૈયારી છે.
જોકે, રોકાણકારોએ સાવધ રહેવું જોઈએ. Strait of Hormuz એ ખૂબ જ સંવેદનશીલ ભૌગોલિક વિસ્તાર છે. પહેલા જોખમ ટ્રેડર્સના માથે રહેતું હતું, પરંતુ હવે શિપિંગના સુરક્ષા, વીમો અને કમ્પ્લાયન્સનું જોખમ સીધું કંપનીઓ પર આવશે. જો ઈંધણ અને ક્રૂ મેનેજમેન્ટનો ખર્ચ વધી જાય, તો માર્જિન પર દબાણ આવવાની શક્યતા પણ રહેલી છે. આગામી ક્વાર્ટરના પરિણામોમાં આ નવી વ્યૂહરચનાની કેટલી અસર જોવા મળે છે, તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.