ઓગસ્ટના અંતમાં આવેલા વિનાશક પૂર બાદ નેપાળમાં વીજળીની તીવ્ર અછત સર્જાઈ છે. આ ગેપને ભરવા માટે ભારત હવે ઝડપથી વીજળી નિકાસ કરશે, જેમાં ભારતીય પાવર ગ્રીડ પર કોઈ વધારાનું ભારણ આવશે નહીં.
ઓગસ્ટ ૨૦૨૬માં આવેલા વિનાશક પૂરને કારણે નેપાળના ત્રિશુલી અને લ્હેંડે ખોલા બેસિનના અનેક હાઇડ્રોપાવર પ્લાન્ટ્સને ભારે નુકસાન થયું છે, જેને પગલે નેપાળમાં ૫૫૦ MW ની તાત્કાલિક વીજ અછત સર્જાઈ છે. સામાન્ય રીતે નેપાળ ઓક્ટોબરથી ભારત પાસેથી પાવર આયાત કરવાનું શરૂ કરે છે, પરંતુ વર્તમાન સંકટને જોતા આ સમયરેખાને સપ્ટેમ્બર સુધી ખેંચવામાં આવી છે.
ગ્રીડની સ્થિતિ અને આયોજન
ભારતીય સત્તાવાળાઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારતની પાવર ગ્રીડ આ વધારાની માંગને પહોંચી વળવા માટે સક્ષમ છે. હાલમાં દેશની પીક ડિમાન્ડ ૨૪૫ GW થી ૨૫૦ GW ની વચ્ચે છે, જેની સામે કુલ સપ્લાય ૨૮૦ GW જેટલી છે. ૪૦૦ kV ની ધલકેબર-મુઝફ્ફરપુર લાઇન મારફતે આ વીજળીનું વહન થશે. ગ્રીડમાં પૂરતું બફર હોવાથી ભારતીય ગ્રાહકોને કોઈપણ પ્રકારની અછતનો સામનો કરવો પડશે નહીં.
ભારતીય હાઇડ્રો પ્રોજેક્ટ્સ પર અસર?
રોકાણકારો માટે સૌથી મહત્વના એવા SJVN દ્વારા વિકસાવવામાં આવતા ૯૦૦ MW ના અરુણ-૩ અને ૬૬૯ MW ના લોઅર અરુણ હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટ્સ પૂરથી પ્રભાવિત વિસ્તારોથી સુરક્ષિત છે. આ પ્રોજેક્ટ્સના કામકાજ અને નિર્ધારિત સમયમર્યાદા પર કોઈ અસર પડી નથી.
જોખમો અને ભવિષ્યની સ્થિતિ
હિમાલયના વિસ્તારોમાં ભૂસ્તરીય અસ્થિરતા અને કુદરતી આફતો હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સ માટે હંમેશા જોખમી રહે છે. નેપાળને હવે અંદાજે $૪ અબજ થી $૫ અબજ ના પુનઃનિર્માણના ખર્ચનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે, જે લાંબાગાળે તેમની નવી ઉર્જા યોજનાઓ માટે આર્થિક પડકાર બની શકે છે. હાલના તબક્કે, સરહદ પાર વીજ પુરવઠાની સ્થિરતા અને નેપાળના પાવર પ્લાન્ટ્સની પુનઃસ્થાપના એ મુખ્ય મુદ્દાઓ રહેશે જેના પર બજારની નજર છે.