દેશમાં ઘટી રહેલા કોલસાના સ્ટોકને પહોંચી વળવા સરકાર થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ્સ માટે **5%** ઈમ્પોર્ટેડ કોલસો વાપરવાનો નિયમ લાવવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ નિર્ણયથી પાવર પ્રોડ્યુસર્સના માર્જિન પર દબાણ અને દેવામાં ડૂબેલા DISCOMs માટે જોખમ ઊભું થઈ શકે છે.
ભારતના થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ્સમાં કોલસાના સ્ટોક ઝડપથી ઘટી રહ્યા છે, જેને નિયંત્રણમાં લેવા માટે સરકાર 5% ઈમ્પોર્ટેડ કોલસાનું મિશ્રણ ફરજિયાત બનાવવાની ગંભીર ચર્ચા કરી રહી છે. છેલ્લા બે વર્ષથી ભારત વિદેશી કોલસા પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું હતું, પરંતુ તાજેતરની સ્થિતિ જોતા આ નીતિમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી શકે છે.
સ્ટોકમાં મોટો ઘટાડો
સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં પાવર પ્લાન્ટ્સમાં કોલસાના સ્ટોકમાં લગભગ 49% નો ઘટાડો નોંધાયો છે, જે ગયા વર્ષના સમાન ગાળાના 26% કરતા ઘણો વધારે છે. હાલમાં દેશના લગભગ 40% કોલસા આધારિત પાવર પ્લાન્ટ્સ પાસે 3 દિવસથી પણ ઓછો સ્ટોક બાકી છે, જે ગંભીર પાવર કટોકટી તરફ નિર્દેશ કરે છે.
સપ્લાય પર કેમ દબાણ છે?
આ સ્થિતિ પાછળ અનેક કારણો જવાબદાર છે:
- હાઈડ્રોપાવરની અછત: નબળા ચોમાસાને કારણે હાઈડ્રોપાવર ઉત્પાદન ઘટ્યું છે.
- માંગમાં વધારો: વીજળીની સતત ઊંચી માંગને પહોંચી વળવા થર્મલ પ્લાન્ટ્સ પર ભાર વધ્યો છે.
- લોજિસ્ટિક્સ પડકારો: પૂર્વ ભારતના માઈનિંગ વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદને લીધે કોલસાનું ઉત્પાદન અને રેલવે દ્વારા પરિવહન પ્રભાવિત થયું છે.
નોંધપાત્ર છે કે રિન્યુએબલ એનર્જીમાં 21% નો વધારો થયો હોવા છતાં, તે ચોવીસ કલાકની માંગને પહોંચી વળવા માટે પૂરતું નથી.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી
ઈમ્પોર્ટેડ કોલસાના ભાવ મે મહિનાથી ડબલ ડિજિટમાં વધ્યા છે. જો પાવર કંપનીઓને ફરજિયાતપણે મોંઘો આયાતી કોલસો વાપરવો પડશે, તો તેમની ઓપરેટિંગ કોસ્ટ વધી જશે. જો DISCOMs આ બોજ ગ્રાહકો પર ટેરિફ વધારા દ્વારા નહીં નાખી શકે, તો તેમની નાણાકીય સ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ શકે છે. હાલમાં સ્પૉટ પાવરના ભાવ સરેરાશ ₹7.71 પ્રતિ યુનિટ સુધી પહોંચ્યા છે, જે 2022 પછીનું ઊંચું સ્તર છે. હવે રોકાણકારોની નજર સરકારના સત્તાવાર નોટિફિકેશન અને કંપનીઓના માર્જિન પર રહેશે.