ભારત સરકાર વર્ષ 2030 સુધીમાં પોતાની રિફાઇનિંગ ક્ષમતા વધારીને **300 મિલિયન ટન પ્રતિ વર્ષ (MTPA)** કરવા જઈ રહી છે. ગ્લોબલ એનર્જી માર્કેટમાં આ પગલાથી ભારત એક મજબૂત ખેલાડી તરીકે ઉભરશે, જેનો સીધો લાભ Reliance Industries, IOCL, BPCL અને HPCL જેવી કંપનીઓને થઈ શકે છે.
ભારત સરકાર હવે તેલ રિફાઇનિંગ ક્ષેત્રે મોટો દાવ ખેલી રહી છે. કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ આપેલા સંકેતો મુજબ, દેશની વર્તમાન ક્ષમતા 290 MTPA થી વધારીને 300 MTPA કરવાનો રોડમેપ તૈયાર છે. આ માટે નવા પ્લાન્ટ્સ નાખવાને બદલે જૂની રિફાઇનરીઓના અપગ્રેડેશન અને વિસ્તરણ પર વધુ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.
ગ્લોબલ એનર્જી માર્કેટમાં ભારતનું મહત્વ
પશ્ચિમી દેશોમાં રિફાઇનિંગ ક્ષમતા ઘટી રહી છે, જેનું મુખ્ય કારણ વધતો ખર્ચ અને જૂનું ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર છે. આ સંજોગોમાં ભારત માટે ગ્લોબલ ડિઝલ સપ્લાય ચેઈનમાં મોટો હિસ્સો મેળવવાની સુવર્ણ તક છે. ખાનગી ક્ષેત્રની Reliance Industries જ્યાં નિકાસ પર ધ્યાન આપી રહી છે, ત્યાં સરકારી ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) જેમ કે IOCL, BPCL અને HPCL સ્થાનિક માંગને પહોંચી વળવા પર કામ કરી રહી છે.
શું ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ?
રોકાણકારોએ ખાસ કરીને 'ગ્રોસ રિફાઇનિંગ માર્જિન' (GRM) પર નજર રાખવી જોઈએ, જે ક્રૂડ ઓઈલને ફિનિશ્ડ પ્રોડક્ટમાં બદલવાથી થતો નફો છે. ક્રૂડના ભાવમાં વધ-ઘટ અને પ્રોજેક્ટના અમલીકરણમાં થતા વિલંબ આ કંપનીઓના માર્જિન પર દબાણ લાવી શકે છે. વધુમાં, સરકારની અન્ય નવી એનર્જી પહેલ જેમ કે GOBARdhan અને Samudra Manthan પાછળ થતા ખર્ચ અંગે પણ કંપનીઓના ત્રિમાસિક પરિણામોમાં અપડેટ લેવા અત્યંત જરૂરી છે.