ભારત સરકારે વર્ષ 2047 સુધીમાં **100 GW** ન્યુક્લિયર પાવર કેપેસિટી હાંસલ કરવાનો રોડમેપ જાહેર કર્યો છે. SHANTI Act 2025 હેઠળ ખાનગી ક્ષેત્રને **30 GW** સુધીના પ્રોજેક્ટ્સ માટે મંજૂરી મળશે, જેમાં અંદાજે **₹7.5 લાખ કરોડ**નું રોકાણ થવાની શક્યતા છે.
ભારત તેના એનર્જી સેક્ટરમાં એક મોટો અને ઐતિહાસિક બદલાવ લાવી રહ્યું છે. અત્યાર સુધી સરકારી એકહથ્થુ શાસન હેઠળ રહેલા ન્યુક્લિયર પાવર સેક્ટરમાં હવે ખાનગી અને વિદેશી કંપનીઓ માટે દરવાજા ખોલવામાં આવ્યા છે. SHANTI Act 2025 ના માધ્યમથી ન્યુક્લિયર એનર્જી પ્રોજેક્ટ્સમાં 49% સુધીની પ્રાઈવેટ અને ફોરેન ઈક્વિટી પાર્ટિસિપેશનને મંજૂરી આપવામાં આવી છે, જે પહેલા શક્ય નહોતું.
રોકાણ અને માળખું
આ મહત્વાકાંક્ષી યોજના માટે કુલ ₹7.5 લાખ કરોડના મૂડી ખર્ચની જરૂર પડશે. જોકે Nuclear Power Corporation of India Limited (NPCIL) મુખ્ય ભૂમિકા ભજવવાનું ચાલુ રાખશે, પરંતુ ખાનગી ક્ષેત્ર પાસેથી 30 GW ના યોગદાનની અપેક્ષા છે. આ માટે Bharat Small Reactors (BSRs) નો ઉપયોગ કરવામાં આવશે, જે પરંપરાગત મોટા પ્લાન્ટ્સ કરતા વધુ ફ્લેક્સિબલ અને આધુનિક છે.
રોકાણકારોએ શું સમજવું જોઈએ?
ન્યુક્લિયર પ્રોજેક્ટ્સ ખૂબ જ કેપિટલ-ઈન્ટેન્સિવ હોય છે અને તેનો ખર્ચ સોલર કે વિન્ડ એનર્જીની સરખામણીએ ઘણો વધારે છે. આ પ્રોજેક્ટ્સમાં કન્સ્ટ્રક્શનનો સમયગાળો ઘણો લાંબો હોવાથી કેશ ફ્લો અને રિટર્ન અંગે અનિશ્ચિતતા રહી શકે છે. સફળતા માટે સરકારે એક એવું 'બેંકેબલ ફ્રેમવર્ક' બનાવવું પડશે જે લાંબા ગાળાના રોકાણકારોને આકર્ષી શકે.
આગામી સમયમાં પાયલોટ પ્રોજેક્ટ્સ અને વેન્ડર ઈકોસિસ્ટમ કેવી રીતે વિકસે છે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે. સરકારનું વચગાળાનું લક્ષ્ય 2031-32 સુધીમાં 22 GW હાંસલ કરવાનું છે, જે સેક્ટરની ગતિ નક્કી કરશે.