ભારતના સોલાર ઉદ્યોગ સામે બેવડું સંકટ ઊભું થયું છે. અમેરિકાએ લગાવેલી એન્ટી-ડમ્પિંગ ડ્યૂટીને કારણે એક્સપોર્ટ અટકી ગયા છે, જ્યારે ઘરેલુ ગ્રીડમાં વધારાની વીજળીના કારણે પ્રોજેક્ટ્સનું રિટર્ન ઘટવાનો ભય છે.
ભારતની સોલાર એનર્જી ક્ષમતા ઓગસ્ટ 2026 સુધીમાં 168 GW સુધી પહોંચી છે, પરંતુ હવે આ સેક્ટર મોટા પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. હાલમાં સોલાર કંપનીઓ માટે બે મુખ્ય સમસ્યાઓ છે: અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલી ઊંચી એન્ટી-ડમ્પિંગ ડ્યૂટી અને દેશની અંદર ગ્રીડ મેનેજમેન્ટની અડચણો.
અમેરિકન ટેરિફની અસર
ઘણી ભારતીય સોલાર મેન્યુફેક્ચરિંગ કંપનીઓ માટે અમેરિકા એક્સપોર્ટનું મુખ્ય માધ્યમ હતું. જોકે, અમેરિકન ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ કોમર્સે અમુક પ્રોડક્ટ્સ પર 200% થી વધુ એન્ટી-ડમ્પિંગ અને કાઉન્ટરવેલિંગ ડ્યૂટી લાદી છે. 'Inflation Reduction Act' હેઠળ અમેરિકા પોતાના સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યું છે, જેની સીધી અસર ભારતીય કંપનીઓના એક્સપોર્ટ પર પડી છે. આને કારણે કંપનીઓએ હવે ઓછા નફાવાળા ઘરેલુ માર્કેટ પર નિર્ભર રહેવું પડી રહ્યું છે.
મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ગ્રીડની અસંતુલિત સ્થિતિ
સોલાર સેક્ટરે અત્યાર સુધી મોડ્યુલ એસેમ્બલી લાઈન્સ પર વધુ ધ્યાન આપ્યું હતું, જે સસ્તું છે. પરંતુ હવે કંપનીઓને સ્પર્ધામાં ટકી રહેવા માટે સેલ અને વેફર ઉત્પાદન જેવા અપસ્ટ્રીમ પ્લાન્ટ્સમાં મોટું મૂડીરોકાણ (CAPEX) કરવાની ફરજ પડી રહી છે, જે તેમના ટૂંકા ગાળાના ડેટ અને કેશ ફ્લો પર દબાણ લાવી શકે છે.
બીજી તરફ, બપોરના સમયે જ્યારે સોલાર પાવરનું ઉત્પાદન વધુ હોય છે, ત્યારે ગ્રીડ તેને સંભાળી શકતી નથી. આ 'મિડડે ગ્લટ'ના કારણે Indian Energy Exchange પર પાવરના ભાવ ઘણીવાર શૂન્યની નજીક પહોંચી જાય છે. ગ્રીડ ઓપરેટર્સ દ્વારા પાવર કટ (Curtailment) કરવાને કારણે પાવર ડેવલપર્સના નફા પર સીધી અસર પડી રહી છે.
સ્ટોરેજ અને ખર્ચનો પડકાર
બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ આ સમસ્યાનું સમાધાન છે, પરંતુ 2026 માં લિથિયમ કાર્બોનેટ જેવા મુખ્ય ઘટકોના ભાવ વધતા પ્રોજેક્ટ્સની વાયેબિલિટી પર જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે. રોકાણકારો હવે એ જોઈ રહ્યા છે કે કંપનીઓ વધતા ખર્ચ અને ગ્રીડની સમસ્યાઓ વચ્ચે પોતાનું માર્જિન કેવી રીતે જાળવી રાખે છે.