ભારતનું સોલર સેક્ટર ઝડપથી વધીને **168 GW** પહોંચ્યું છે, પરંતુ ગ્રીડ ક્ષમતા ઓછી હોવાથી પાવર કટ (Curtailment) ની સમસ્યા વધી છે. હવે સરકારે જુલાઈ **2027** થી નવા પ્રોજેક્ટ્સ માટે બેટરી સ્ટોરેજ ફરજિયાત બનાવ્યું છે, જે ડેવલપર્સ માટે હાઈબ્રિડ મોડલ તરફ શિફ્ટ થવાનો પડકાર છે.
ભારતનું સોલર સેક્ટર હાલમાં 168 GW ની ક્ષમતા સાથે તેજ ગતિએ આગળ વધી રહ્યું છે, પરંતુ તેને એક ગંભીર ટેકનિકલ અવરોધનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. દેશનું નેશનલ ઇલેક્ટ્રિસિટી ગ્રીડ સોલર પાવરના વધારાના પ્રવાહને ઝીલવામાં નિષ્ફળ સાબિત થઈ રહ્યું છે. પરિણામે, જ્યારે દિવસ દરમિયાન સોલર પાવરનું ઉત્પાદન પીક પર હોય ત્યારે ગ્રીડમાં ભીડ થવાને કારણે પાવર કટ (Curtailment) ફરજિયાત બને છે, જેનો અર્થ છે કે પૂરતો તડકો હોવા છતાં વીજળી વેડફાઈ રહી છે.
ડેવલપર્સ પર અસર
આ સમસ્યા માત્ર ટેકનિકલ નથી, પરંતુ આર્થિક પણ છે. 2026ના પ્રથમ ક્વાર્ટરના આંકડા મુજબ, ટ્રાન્સમિશનની મર્યાદાઓને કારણે 300 GWh જેટલી ક્લીન એનર્જીનો વ્યય થયો છે. ડેવલપર્સ માટે આ મોટી ખોટ છે કારણ કે જે પાવર તેઓ બનાવી શકતા હતા તે ગ્રીડના અભાવે વેચી શકાતો નથી. આ ઉપરાંત, એનર્જી એક્સચેન્જ પર સોલર અવર્સ દરમિયાન ભાવ ઘટીને શૂન્ય થઈ જાય છે, જ્યારે સાંજે માંગ વધતા ભાવ રેગ્યુલેટરી કેપ સુધી પહોંચી જાય છે, જે રેવન્યુની આગાહી કરવામાં મુશ્કેલી ઉભી કરે છે.
હાઈબ્રિડ અને સ્ટોરેજ મોડલ તરફ વળાંક
આ સ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે Central Electricity Authority એ મોટો બદલાવ કર્યો છે. જુલાઈ 2027 થી, નવા સોલર અને વિન્ડ પ્રોજેક્ટ્સ માટે Battery Energy Storage Systems (BESS) રાખવું ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું છે, જે પ્રોજેક્ટની ક્ષમતાના ઓછામાં ઓછા 10% અને બે કલાકના ડિસ્ચાર્જ સાથે હોવા જોઈએ. વર્ષ 2032 સુધીમાં ભારત 236 GWh ની સ્ટોરેજ ક્ષમતા સુધી પહોંચવાનું લક્ષ્ય રાખે છે.
રોકાણકારો માટે શું મહત્વનું?
આ નવી નીતિથી નવા પ્રોજેક્ટ્સના શરૂઆતના કેપિટલ ખર્ચમાં મોટો વધારો થશે. રોકાણકારોએ હવે એ જોવું પડશે કે કંપનીઓ આ ખર્ચને કેવી રીતે મેનેજ કરે છે અને શું તેઓ હાઈબ્રિડ મોડલ્સ દ્વારા સ્પર્ધાત્મક વળતર મેળવી શકે છે કે કેમ. જે કંપનીઓ આ બદલાવ સાથે અનુકૂલન સાધવામાં ધીમી રહેશે, તેમના નફાના માર્જિન પર દબાણ આવી શકે છે.