કેન્દ્ર સરકારે પેટ્રોલ પરની એક્સપોર્ટ ડ્યુટી સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરી છે, જ્યારે Diesel અને Aviation Turbine Fuel (ATF) પર સ્પેશિયલ લેવી વધારી દીધી છે. વિન્ડફોલ ટેક્સમાં કરાયેલા આ ફેરફારોની અસર હવે રિફાઇનરી કંપનીઓના નફા પર જોવા મળશે.
કેન્દ્ર સરકારે રિફાઈન્ડ પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ પરની એક્સપોર્ટ ડ્યુટીમાં તાત્કાલિક અસરથી ફેરફાર કર્યો છે. સરકારે પેટ્રોલ પર લાગતી ₹2.50 પ્રતિ લિટરની સ્પેશિયલ એડિશનલ એક્સાઈઝ ડ્યુટી સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરી દીધી છે. જોકે, અન્ય ઈંધણના મોરચે સરકારે ટેક્સનો બોજ વધાર્યો છે. Diesel પરની એક્સપોર્ટ લેવીમાં ₹3 પ્રતિ લિટરનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે, જે સાથે હવે નવો દર ₹11.50 પ્રતિ લિટર થઈ ગયો છે. તેવી જ રીતે, ATF પરની ડ્યુટી અગાઉના ₹10.50 થી વધારીને ₹11 પ્રતિ લિટર કરવામાં આવી છે.
વિન્ડફોલ ટેક્સનો ખેલ
આ ટેક્સ ફેરફારોને 'વિન્ડફોલ ટેક્સ' (Windfall Tax) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જ્યારે ગ્લોબલ માર્કેટમાં ઉર્જાના ભાવ આસમાને હોય ત્યારે રિફાઇનરી કંપનીઓ વિદેશમાં ઈંધણ વેચીને અસાધારણ નફો કરતી હોય છે. આ નફાનો અમુક હિસ્સો સરકાર ટેક્સ સ્વરૂપે પોતાની તિજોરીમાં લઈ લે છે. આ નીતિનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સ્થાનિક સ્તરે ઈંધણની અછત ન સર્જાય અને દેશના ગ્રાહકોને પૂરતો પુરવઠો મળી રહે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
કઈ કંપનીઓ પર પડશે અસર?
આ નિર્ણયની સીધી અસર મોટી રિફાઇનરી ધરાવતી કંપનીઓ પર પડશે. જેમાં Reliance Industries જેવી ખાનગી કંપનીઓ તેમજ Indian Oil Corporation (IOC), Bharat Petroleum (BPCL) અને Hindustan Petroleum (HPCL) જેવી સરકારી ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓનો સમાવેશ થાય છે. જ્યારે સરકાર ડ્યુટી વધારે છે, ત્યારે કંપનીઓનો પ્રતિ લિટર નફો ઘટે છે, જે તેમની પ્રોફિટેબિલિટી પર દબાણ લાવે છે.
ભવિષ્યની સ્થિતિ
આ નિર્ણય મધ્ય-પૂર્વના ભૂ-રાજકીય તણાવ અને ક્રૂડ ઓઈલ સપ્લાય ચેઈનમાં આવતી અસ્થિરતા સાથે જોડાયેલો છે. રોકાણકારોએ હવે ગ્લોબલ ઓઈલ પ્રાઈસ ટ્રેન્ડ પર નજર રાખવી જોઈએ. જો ક્રૂડના ભાવમાં વોલેટિલિટી જળવાઈ રહેશે, તો આગામી સમયમાં સરકાર ટેક્સ દરોમાં વધુ ફેરફાર કરી શકે છે, જે ઓઈલ એન્ડ ગેસ સેક્ટર માટે મહત્વના સંકેતો ગણાશે.