ભારતે Permanent Court of Arbitration ના ૧૯૬૦ની સિંધુ જળ સંધિ અંગેના ચુકાદાને સત્તાવાર રીતે ફગાવી દીધો છે. આ ઘટનાક્રમ બાદ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ચાલી રહેલા મહત્વના હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સ માટે નિયમનકારી અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ છે.
કેસની વિગત
૩૧ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ ના રોજ ધ હેગ ખાતે સ્થિત Permanent Court of Arbitration (PCA) એ ચુકાદો આપ્યો હતો કે ૧૯૬૦ની સિંધુ જળ સંધિ હજુ પણ અમલમાં છે અને એપ્રિલ ૨૦૨૫ માં ભારત દ્વારા સંધિ સ્થગિત કરવાનો નિર્ણય કાયદેસર રીતે યોગ્ય નથી. ટ્રિબ્યુનલે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં સ્થિત Ratle હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટ અંગે વચગાળાના પગલાં લેવાની પણ સૂચના આપી હતી. જોકે, ભારતે આ ચુકાદાને નકારી કાઢતા જણાવ્યું છે કે ટ્રિબ્યુનલનું ગઠન ખોટી રીતે થયું છે અને તેમને ભારતની જળ વ્યવસ્થાપન નીતિઓ પર કોઈ અધિકારક્ષેત્ર નથી.
હાઇડ્રોપાવર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર અસર
આ વિવાદ મુખ્યત્વે ચેનાબ બેસિનમાં ચાલી રહેલા પાવર જનરેશન પ્રોજેક્ટ્સને લઈને છે. આમાં Ratle, Pakal Dul અને Kwar જેવી મહત્વની પરિયોજનાઓ સામેલ છે, જે પ્રદેશની ઉર્જા સુરક્ષા માટે પાયારૂપ છે. NHPC Limited જેવી કંપનીઓ આ પ્રોજેક્ટ્સના સંચાલનમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહી છે, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાકીય વિવાદોને કારણે પ્રોજેક્ટ્સના સમયગાળા અને ફાઇનાન્સિંગ પર અસર પડી શકે છે.
રોકાણકારો માટે શું છે મહત્વનું?
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે આંતરરાષ્ટ્રીય ટ્રિબ્યુનલના તારણોને ધ્યાનમાં લીધા વિના પોતાનો ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્લાન આગળ ધપાવશે. રોકાણકારોએ આગામી સમયમાં Ministry of Power અને Ministry of External Affairs દ્વારા આવતા સત્તાવાર અપડેટ્સ પર નજર રાખવી જોઈએ. મુખ્યત્વે પ્રોજેક્ટ કમિશનિંગની સમયરેખા અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાકીય ઘર્ષણથી ખર્ચમાં વધારો થવાની શક્યતા પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.