સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬માં ભારતમાં કોલસા આધારિત પાવર જનરેશન વધીને **૬૪.૮૬%** પર પહોંચ્યું છે. હાઇડ્રો અને રિન્યુએબલ એનર્જીમાં ઘટાડાને કારણે પાવર પ્લાન્ટ્સમાં કોલસાનો સ્ટોક ઘટીને માત્ર **૩૬%** રહી ગયો છે, જે ઉર્જા કંપનીઓ માટે મોટો પડકાર છે.
ભારતીય ઉર્જા ક્ષેત્રમાં હાલમાં ક્લીન એનર્જીના ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જેના કારણે ભાર ફરી એકવાર થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ્સ પર આવી ગયું છે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬માં કોલસા આધારિત વીજળીનો હિસ્સો વધીને ૬૪.૮૬% થયો છે, જે ઓગસ્ટ મહિનામાં ૬૩.૧૭% હતો. આ વધારાનું મુખ્ય કારણ હાઇડ્રો અને રિન્યુએબલ એનર્જીમાં આવેલી અછત છે, જ્યારે દેશમાં પીક ડિમાન્ડ ૪૫-૫૦ GW સુધી પહોંચી ગઈ છે.
ઉત્પાદનમાં મોટો ઘટાડો
હાઇડ્રોઈલેક્ટ્રિક પાવર જનરેશનમાં વાર્ષિક ધોરણે લગભગ ૨૦% નો ઘટાડો નોંધાયો છે, જ્યારે રિન્યુએબલ એનર્જીમાં માસિક ધોરણે ૧૬% જેટલો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. જ્યારે કુદરતી પરિબળોને કારણે ક્લીન એનર્જી ડગમગે છે, ત્યારે તેનો સીધો બોજ કોલસા આધારિત પ્લાન્ટ્સ પર પડે છે.
કોલસાનો ઘટતો સ્ટોક
સેક્ટર માટે સૌથી મોટી ચિંતા કોલસાના સ્ટોકમાં આવેલી ઘટ છે. સપ્ટેમ્બરના અંત સુધીમાં પાવર પ્લાન્ટ્સ પાસે ૨૧ મિલિયન ટન કોલસાનો સ્ટોક હતો, જે જરૂરિયાતના માત્ર ૩૬% છે. ગંભીર અછતનો સામનો કરતા પ્લાન્ટ્સની સંખ્યા ઓગસ્ટના અંતમાં ૩૨ હતી, જે ઓક્ટોબરની શરૂઆતમાં વધીને ૮૫ પર પહોંચી ગઈ છે.
લોજિસ્ટિક્સ પર સરકારનું ધ્યાન
આ અછતને પહોંચી વળવા સરકારે લોજિસ્ટિક્સમાં વેગ આપ્યો છે. દૈનિક કોલસાના રેક લોડિંગ (Coal Rake Loadings) જે ઓગસ્ટમાં સરેરાશ ૨૮૦ હતા, તે સપ્ટેમ્બરમાં વધીને ૪૨૬ અને ઓક્ટોબરના પ્રથમ દસ દિવસમાં સરેરાશ ૪૬૯ પર પહોંચ્યા છે. પાવર અને કોલસા ક્ષેત્રના રોકાણકારો માટે હવે આ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન નેટવર્કની કાર્યક્ષમતા જ કંપનીઓની સફળતા નક્કી કરશે.