ભારતમાં સપ્ટેમ્બર મહિનામાં વીજળીની પીક ડિમાન્ડ **269 GW** સુધી પહોંચતા સ્પોટ માર્કેટમાં ભાવ **2026** ના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યા છે. ચોમાસામાં **15%** ની ઘટને કારણે હાઇડ્રો પાવર જનરેશન ઘટ્યું છે, જેની સીધી અસર થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ્સ પર પડી રહી છે.
ભારતીય સ્પોટ માર્કેટમાં વીજળીના ભાવ વર્ષ 2026 ના સૌથી ઊંચા સ્તરે પહોંચી ગયા છે. સપ્ટેમ્બર મહિનામાં માર્કેટ ક્લિયરિંગ પ્રાઈસ ઘણી વાર રેગ્યુલેટરી સીલિંગ એટલે કે ₹10 પ્રતિ યુનિટ સુધી પહોંચી છે. આ તેજી પાછળનું મુખ્ય કારણ દેશમાં વધી રહેલી વીજળીની માંગ અને સપ્લાય વચ્ચેનું મોટું અંતર છે.
માંગમાં વધારો અને ગ્રીડ પર દબાણ
10 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ ભારતમાં પીક પાવર ડિમાન્ડ 269 GW નોંધાઈ હતી, જે સામાન્ય રીતે માત્ર ઉનાળામાં જોવા મળતી હોય છે. ચોમાસામાં 15% ની ઘટને કારણે જળવિદ્યુત (Hydropower) ઉત્પાદનમાં મોટો ઘટાડો થયો છે, જેને ભરપાઈ કરવા માટે ગ્રીડને થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ્સ પર નિર્ભર રહેવું પડ્યું છે.
કોલસાનો સ્ટોક અને પડકારો
થર્મલ જનરેશન પરનું આ દબાણ સપ્લાય ચેઈન માટે કસોટી સમાન છે. સપ્ટેમ્બરની શરૂઆત સુધીમાં લગભગ 58 જેટલા થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ્સમાં કોલસાનો સ્ટોક ખૂબ જ ઓછો હોવાનું સામે આવ્યું છે. ઈન્વેસ્ટર્સ માટે આ સપ્લાય-સાઈડ બોટલનેક એક મહત્વનું ફેક્ટર છે, કારણ કે ઈંધણના પુરવઠામાં કોઈપણ વિક્ષેપ પાવર ઉત્પાદન પર અસર કરી શકે છે.
પાવર પ્રોડ્યુસર્સ અને ડિસ્કોમ્સ પર અસર
જે ઈન્ડિપેન્ડન્ટ પાવર પ્રોડ્યુસર્સ પાસે વધારાની કેપેસિટી છે, તેમને ઊંચા ભાવનો લાભ મળી શકે છે. જોકે, સરકારી પ્રાઈસ કેપ્સને કારણે નફાની મર્યાદા મર્યાદિત રહે છે. બીજી તરફ, રાજ્યની વીજ વિતરણ કંપનીઓ (DISCOMs) માટે આ સ્થિતિ આર્થિક બોજ વધારનારી છે, કારણ કે મોંઘી વીજળી ખરીદવાથી તેમની નાણાકીય તંદુરસ્તી પર જોખમ રહેલું છે.
રોકાણકારોએ શું જોવું જોઈએ?
આગામી સમયમાં ચોમાસાની સ્થિતિ, થર્મલ પ્લાન્ટ્સમાં કોલસાનું લેવલ અને પાવર એક્સચેન્જ પરના રેગ્યુલેટરી ભાવના નિયમોમાં થતા ફેરફાર પર બજારની નજર રહેશે.