ભારતના લગભગ **50%** ડોમેસ્ટિક કોલસા આધારિત પાવર પ્લાન્ટ્સમાં ઈંધણની ગંભીર અછત જોવા મળી રહી છે. ઓક્ટોબરની શરૂઆતમાં વીજળીની માંગમાં **23.4%** નો ઉછાળો અને ઉત્પાદનમાં અવરોધોને કારણે સ્ટોક ઘટીને માત્ર **6 દિવસ** ચાલે તેટલો જ રહ્યો છે.
વીજળી ઉત્પાદન ક્ષેત્ર પર સંકટના વાદળો
દેશનું પાવર જનરેશન સેક્ટર અત્યારે કપરા કાળમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. ઓક્ટોબર 2026 ના અંત સુધીના આંકડા મુજબ, દેશના કુલ 176 થર્મલ પાવર સ્ટેશનોમાંથી 85 પ્લાન્ટ્સમાં કોલસાનો જથ્થો તેમના નિર્ધારિત સ્તરના 25% થી પણ નીચે પહોંચી ગયો છે. આ ગંભીર સ્થિતિ દેશની 207 GW ની ક્ષમતાને સીધી અસર કરી રહી છે.
માંગ અને પુરવઠા વચ્ચેનું અંતર
Grid Controller of India ના રિપોર્ટ મુજબ, ઓક્ટોબરના પ્રથમ દસ દિવસમાં જ વીજળીની માંગમાં વાર્ષિક ધોરણે 23.4% નો જબરદસ્ત વધારો નોંધાયો છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં પણ માંગમાં 10.2% નો વધારો જોવા મળ્યો હતો, જેનું મુખ્ય કારણ વધતી જતી ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓ છે.
બીજી તરફ, Coal India ના ઉત્પાદનમાં અસ્થિરતાને કારણે ઘરેલું કોલસાના ઉત્પાદનમાં 3.2% નો ઘટાડો થયો છે. જોકે પાવર સેક્ટરને અપાતા પુરવઠામાં 4% નો વધારો થયો છે, પરંતુ તે વધતી જતી વીજ વપરાશની માંગને પહોંચી વળવા માટે અપૂરતો સાબિત થઈ રહ્યો છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી
સામાન્ય રીતે પાવર પ્લાન્ટ્સ પાસે 19 થી 20 દિવસનો કોલસાનો સ્ટોક હોવો જોઈએ, જે અત્યારે ઘટીને માત્ર 6 દિવસ પર આવી ગયો છે. આ સ્થિતિ પ્લાન્ટ્સને દરરોજ આવતા કોલસા પર નિર્ભર બનાવે છે. જો લોજિસ્ટિક્સમાં કોઈ પણ પ્રકારની સમસ્યા કે અવરોધ આવે, તો પાવર કંપનીઓના પ્રોફિટ માર્જિન પર દબાણ આવી શકે છે, કારણ કે રેગ્યુલેટરી કેપ્સને લીધે તેઓ ગ્રાહકો પાસેથી વધારાના ખર્ચ વસૂલવાની મર્યાદા ધરાવે છે.