ભારતમાં વીજળીની માંગ રેકોર્ડ **260 GW** પર પહોંચી છે. ઈન્ડિયન એનર્જી એક્સચેન્જ (IEX) પર ભાવ ઊંચા છે, જ્યારે દેશના **82** થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ્સમાં કોલસાનો સ્ટોક ક્રિટિકલ લેવલથી નીચે ઉતરી ગયો છે.
ભારતમાં વીજળીની માંગ હાલમાં સામાન્ય કરતાં ઘણી વધારે જોવા મળી રહી છે. 5 ઓક્ટોબરે પીક પાવર ડિમાન્ડ રેકોર્ડ 260 GW પર પહોંચી હતી, જે સપ્ટેમ્બરથી સતત 250 GW ની ઉપર જળવાઈ રહી છે. ચોમાસું નબળું રહેતા સિંચાઈની જરૂરિયાતો અને કુલિંગ માટે વીજળીનો વપરાશ ખૂબ જ વધી ગયો છે.
કોલસાનું સંકટ અને લોજિસ્ટિક્સ પડકાર
દેશના મોટાભાગના પાવર પ્લાન્ટ્સ હજુ પણ કોલસા આધારિત થર્મલ એનર્જી પર નિર્ભર છે. 15 ઓક્ટોબર સુધીના ડેટા મુજબ, ડોમેસ્ટિક પાવર પ્લાન્ટ્સમાં કોલસાનો સ્ટોક ઘટીને 17.9 મિલિયન ટન થયો છે. સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે દેશના કુલ 190 માંથી 82 પ્લાન્ટ્સમાં કોલસાનો સ્ટોક નોર્મલ લેવલના 25% થી પણ નીચે છે. ભારે વરસાદને કારણે કોલસાના ઉત્પાદન વિસ્તારોમાંથી સપ્લાય ચેઈન અને ટ્રાન્સપોર્ટ પર મોટી અસર પડી છે.
ઈન્વેસ્ટર્સ પર શું અસર?
ઇન્ડિયન એનર્જી એક્સચેન્જ (IEX) પર સ્પોટ પ્રાઈસ સતત ₹7 પ્રતિ યુનિટ થી ઉપર ટ્રેડ થઈ રહી છે. જોકે આ સ્થિતિ પાવર એક્સચેન્જ અને સરપ્લસ કેપેસિટી ધરાવતા જનરેટર્સ માટે ફાયદાકારક હોઈ શકે છે, પરંતુ તેના કારણે સરકારી ડિસ્કોમ્સ (Discoms) પર દેવાનો બોજ વધી રહ્યો છે.
ભવિષ્યની વ્યૂહરચના
સરકાર હવે ટૂંકા ગાળામાં કોલસાના લોજિસ્ટિક્સને સુધારવા પર ભાર આપી રહી છે, જ્યારે લાંબા ગાળા માટે રિન્યુએબલ એનર્જી (Renewable Energy) માં રોકાણ વધારવાની યોજના છે. રોકાણકારોએ આગામી દિવસોમાં પ્લાન્ટ્સમાં કોલસાનું સ્તર, રેલવે રેક (Railway Rake) ની ઉપલબ્ધતા અને વીજળીના ભાવ પર ખાસ નજર રાખવી જરૂરી છે.