ભારતમાં ઓક્ટોબર મહિનામાં પાવર કન્ઝમ્પ્શન આંકડો **159.76 અબજ યુનિટ** પર પહોંચ્યો છે, જે વાર્ષિક ધોરણે **21.88%** નો મોટો ઉછાળો દર્શાવે છે. હાઇડ્રો પાવરના ઉત્પાદનમાં ઘટાડાને કારણે થર્મલ પ્લાન્ટ્સમાં કોલસાનો વપરાશ વધ્યો છે, જેના કારણે સ્ટોકમાં ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે.
ઔદ્યોગિક અને તહેવારોના કારણે માંગમાં વધારો
ઓક્ટોબર 2026 દરમિયાન ભારતના વીજ વપરાશમાં નોંધપાત્ર તેજી જોવા મળી છે. ગયા વર્ષે સમાન ગાળામાં આ આંકડો 131.07 અબજ યુનિટ હતો, જેની સામે આ વર્ષે તે 159.76 અબજ યુનિટ પર પહોંચ્યો છે. આ ઉછાળા પાછળ મજબૂત ઔદ્યોગિક ગતિવિધિઓ અને તહેવારોની સિઝનમાં વધેલી માંગ મુખ્ય કારણો છે. આ ઉપરાંત, સામાન્ય કરતા વધારે ગરમીને કારણે એર કંડિશનિંગનો લોડ પણ વધ્યો હતો, જેણે ગ્રીડ પર દબાણ લાવ્યું છે.
હાઇડ્રો પાવરનું ઘટતું યોગદાન અને કોલસા પર વધતું દબાણ
એલ નીનો (El Niño) ની અસરને કારણે વરસાદ ઓછો રહેતા હાઇડ્રો પાવર જનરેશનમાં 26% નો ઘટાડો નોંધાયો છે. આ ગેપ ભરવા માટે ગ્રીડને થર્મલ પાવર પર નિર્ભર રહેવું પડ્યું છે. પરિણામે, કોલસા આધારિત વીજ ઉત્પાદનમાં 25.7% નો ઉછાળો આવ્યો છે અને કુલ વીજ ઉત્પાદનમાં કોલસાનો હિસ્સો 71.7% થયો છે.
થર્મલ પ્લાન્ટ્સમાં કોલસાના સ્ટોકની ચિંતા
વીજળીની વધતી માંગ સામે પ્લાન્ટ્સમાં કોલસાના સ્ટોક લેવલ ચિંતાનો વિષય બન્યા છે. ઇન્ડસ્ટ્રી સ્ટાન્ડર્ડ મુજબ પ્લાન્ટ્સ પાસે 19 થી 20 દિવસનો કોલસાનો સ્ટોક હોવો જોઈએ, જેની સામે હાલમાં ઘણા પ્લાન્ટ્સ પાસે માત્ર 6 દિવસનો જ સ્ટોક બચ્યો છે. જો માંગ સતત ઊંચી રહેશે, તો સપ્લાય ચેઈનમાં આવતી કોઈપણ અડચણ પાવર જનરેશન માટે મોટું જોખમ સાબિત થઈ શકે છે.
આગામી સમય માટે ગ્રોથ ફોરકાસ્ટ
તાત્કાલિક સપ્લાયના જોખમો હોવા છતાં, લાંબા ગાળાનો આઉટલુક પોઝિટિવ છે. રેટિંગ એજન્સી ICRA એ FY26-27 માટે પાવર ડિમાન્ડ ગ્રોથનો અંદાજ અગાઉના 6.5% થી વધારીને 8.5% કર્યો છે. ઓક્ટોબરમાં પીક ડિમાન્ડ 260.73 GW નોંધાઈ હતી, જે ગયા વર્ષના 210.82 GW કરતા ઘણી વધારે છે.