ભારતની પવન ઉર્જા ક્ષમતા **58 GW** સુધી પહોંચી છે અને **2030** સુધીમાં તે **107 GW** નું લક્ષ્યાંક ધરાવે છે, જેનાથી તે જર્મનીને પાછળ છોડી દેશે. જોકે, ઉત્પાદન અને નિકાસમાં વધારો થવા છતાં રોકાણકારોએ ગ્રીડ નિયમોમાં ફેરફાર અને પેમેન્ટ સંબંધિત પડકારો પર ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.
પવન ઉર્જા ક્ષેત્રે ભારતની મોટી છલાંગ
ભારત વૈશ્વિક રિન્યુએબલ એનર્જીના નકશા પર પોતાની ઓળખ મજબૂત કરી રહ્યું છે. અત્યારે દેશની પવન ઉર્જા ક્ષમતા 58 GW છે, જે વર્ષ 2030 સુધીમાં 107 GW અને 2035 સુધીમાં 155 GW સુધી પહોંચાડવાનો સરકારનો નિર્ધાર છે. આ લક્ષ્યાંક પ્રાપ્ત થતાં જ ભારત જર્મનીના 77 GW ના સ્તરને વટાવીને વિશ્વનું ત્રીજું સૌથી મોટું પવન ઉર્જા માર્કેટ બની જશે.
મેન્યુફેક્ચરિંગમાં આત્મનિર્ભરતા
આ તેજી પાછળનું મુખ્ય કારણ દેશમાં વધી રહેલું ઉત્પાદન છે. ભારતની વાર્ષિક ટર્બાઇન ઉત્પાદન ક્ષમતા 24 GW સુધી પહોંચી ગઈ છે અને લોકલ વેલ્યુ એડિશન 70% થી 80% જેટલું ઊંચું છે. નિકાસમાં પણ ઉછાળો જોવા મળ્યો છે, જેમાં છેલ્લા નાણાકીય વર્ષમાં વિન્ડ ઇક્વિપમેન્ટની નિકાસ ₹12,000 કરોડને પાર કરી ગઈ છે. Suzlon Energy જેવી સ્થાનિક કંપનીઓ ઉપરાંત Vestas, Siemens Gamesa અને GE જેવી વૈશ્વિક જાયન્ટ્સ પણ ભારતમાં મોટું યોગદાન આપી રહી છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી અને પડકારો
લાંબા ગાળાની સ્થિતિ મજબૂત દેખાય છે, પરંતુ ટૂંકા ગાળામાં જોખમો પણ છે. 31 ઓગસ્ટ 2026 થી CERC દ્વારા લાગુ કરાયેલા નવા નિયમો (ત્રીજો સુધારો) મુજબ, ડેવલપર્સને હવે પાવર શેડ્યુલિંગમાં વધુ કડકાઈ રાખવી પડશે. અગાઉ મળતી 'must-run' ની છૂટ દૂર કરવામાં આવી છે. આ નિયમોનું પાલન ન કરવા પર દંડ ભરવો પડી શકે છે, જે ડેવલપર્સના ઓપરેટિંગ માર્જિન પર અસર કરી શકે છે.
વધુમાં, DISCOMs ની ખરાબ નાણાકીય સ્થિતિ અને પેમેન્ટમાં વિલંબ હંમેશા રોકાણકારો માટે ચિંતાનો વિષય રહ્યો છે. આ ઉપરાંત, ગ્રીડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ટ્રાન્સમિશનમાં થતો વિલંબ પ્રોજેક્ટ્સની કામગીરીને ધીમી કરી શકે છે. આગામી ઓક્ટોબરમાં ચેન્નાઈમાં યોજાનારા 'Windergy India 2026' ઈવેન્ટમાં આ નવા ગ્રીડ નિયમો અને મેન્યુફેક્ચર્સની વ્યૂહરચના પર બજારની નજર રહેશે.